تولید و تحلیل روند شاخص های چرخندگی روزانه در شمال غرب ایران

این مطالعه به بررسی گردش جوی سطح بالایی بر روی منطقه شمال غربی ایران با مرکز تبریز از سال ۱۹۴۸ تا ۲۰۱۰ می پردازد. هسته اصلی این تحقیق، ایجاد شاخص چرخندی روزانه (DCI) برای سطوح ۵۰۰ هکتوپاسکال و ۷۰۰ هکتوپاسکال است. این مطالعه با استفاده از ۲۳۰۱۱ نقشه ارتفاع ژئوپتانسیل روزانه از بازتحلیل NCEP/NCAR، گردش ها را به پنج نوع متمایز طبقه بندی می کند: خط ناوه (TL)، لبه ناوه (TE)، ستون ژئوپتانسیل (COL)، لبه پشته  (RE)و خط پشته (RL). تجزیه و تحلیل میانگین فراوانی های سالانه در سطح ۵۰۰ هکتوپاسکال، تسلط قابل توجه سیستم های پرفشار را نشان می دهد. الگوهای پشته (RL و  (RE به طور کلی ۵۳٪ از سال بر منطقه آذربایجان شرقی تاثیر می گذارند، در حالی که الگوهای ناوه (TL و (TE  تنها ۲۲٪ از زمان رخ می دهند. تسلط واچرخندی به ویژه در فصل گرم، که توسط کمربند پرفشار نیمه گرمسیری اداره می شود، قوی است. در فصل سرد، توزیع متعادل تری پدیدار می شود، به طوری که سیستم های پرفشار، سرد و کم فشار به ترتیب ۴۳٪، ۲۸٪ و ۲۹٪ از مواقع رخ می دهند. نکته مهم این است که ارزیابی روند بلندمدت با استفاده از آزمون من-کندال، تغییر قابل توجهی در الگوهای گردش جوی در طول دوره ۶۳ ساله را نشان می دهد.  روند موجود نشان دهنده تغییر دینامیک جوی در منطقه مورد مطالعه است که پیامدهای مهمی برای آب و هوای محلی، از جمله تاثیرات بالقوه بر الگوها و میزان بارش و فراوانی خشکسالی در شمال غربی ایران دارد.

کلیدواژه ها:

سامانه ی همدیدی ، استان آذربایجان شرقی ، شاخص چرخندگی روزانه ، تبریز