بررسی راهبردهای مشارکت تشکل های مردمی در مدیریت سوانح طبیعی :تحلیل کیفی تحقیقات سه دهه اخیر در ایران

مشارکت اجتماعی، به عنوان فرآیندی آگاهانه، داوطلبانه و هدفمند، به معنای حضور فعال و تاثیرگذار افراد و نهادها در عرصه زندگی جمعی تعریف می شود. این پژوهش با هدف تحلیل راهبردهای مشارکت تشکل های مردمی و اجتماعی در مدیریت بحران ناشی از سوانح طبیعی در بازه زمانی سه دهه گذشته انجام شده است. روش این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی متون و تحقیقات پیشین در این حوزه است. علی رغم وجود پژوهش های متعدد در زمینه مدیریت بحران و نهادهای اجتماعی، خلا پژوهشی آشکاری در ادبیات نظام مند موضوع و ارائه یک الگوی جامع راهبردی احساس می شود. یافته های تحقیق، حاکی از استخراج چهارده مضمون (تم) اصلی است که در قالب سه فاز مدیریت بحران دسته بندی شدند: در فاز پیش از بحران:ایجاد ارزش های معنوی، آموزش فرهنگی، مشارکت نظری، مشارکت عملی و توسعه سرمایه اجتماعی و فرهنگی. در فاز حین بحران: برقراری ارتباطات موثر، ارائه خدمات مددکاری و توانبخشی، بسیج مشارکت اجتماعی، شناسایی متغیرهای جمعیت شناختی، تامین منابع انسانی و تامین امنیت و نیازهای اساسی.در فاز پس از بحران:مستندسازی و جمع آوری خاطرات جمعی، بهره گیری از رسانه های جمعی و شبکه های اجتماعی و بازسازی هویت اجتماعی. یافته ها نشان می دهد تشکل های اجتماعی با محوریت این راهبردها، می توانند نقشی حیاتی در ارتقای تاب آوری جامعه و مدیریت اثربخش تمامی مراحل بحران ایفا نمایند.

کلیدواژه ها:

مشارکت اجتماعی ، تشکل های مردمی ، مدیریت بحران ، سوانح طبیعی ، تحلیل محتوای کیفی