بررسی یادگیری مشارکتی به عنوان راهکاری برای کاهش انزوای اجتماعی و افزایش مسئولیت پذیری دانش آموزان

گسترش شهرنشینی، افزایش وابستگی به فناوری های دیجیتال، تغییر الگوهای ارتباطی و کاهش تعاملات چهره به چهره، زمینه هایی را فراهم کرده اند که در آن ها پدیده ی انزوای اجتماعی حتی در میان کودکان و نوجوانان نیز رو به افزایش است. مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی کننده، نقشی اساسی در شکل دهی به هویت اجتماعی، مهارت های ارتباطی و احساس تعلق دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، چنانچه ساختارهای آموزشی صرفا بر رقابت فردی، حفظیات و موفقیت های انفرادی متمرکز باشند، ممکن است ناخواسته به تقویت فردگرایی افراطی و کاهش تعاملات سازنده میان دانش آموزان منجر شوند. در چنین شرایطی، بازاندیشی در رویکردهای آموزشی و بهره گیری از شیوه هایی که تعامل، همکاری و مسئولیت مشترک را تقویت می کنند، ضرورتی انکارناپذیر به نظر می رسد. در این میان، رویکرد یادگیری مشارکتی به عنوان یکی از راهبردهای نوین آموزشی، توجه بسیاری از پژوهشگران تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده است. بنیان های نظری این رویکرد را می توان در نظریه ی سازنده گرایی اجتماعی جست وجو کرد؛ نظریه ای که به ویژه در آثار لو ویگوتسکی برجسته شده است. ویگوتسکی با تاکید بر نقش تعاملات اجتماعی در رشد شناختی، یادگیری را فرآیندی اجتماعی می دانست که در بستر گفت وگو، همکاری و مشارکت معنا می یابد. همچنین دیدگاه های جان دیویی درباره ی آموزش مبتنی بر تجربه و دموکراسی در کلاس درس، زمینه ی نظری مناسبی برای توسعه ی الگوهای مشارکتی در آموزش فراهم ساخته است. بر اساس این دیدگاه ها، یادگیری زمانی عمیق، پایدار و معنادار خواهد بود که دانش آموزان در تعامل فعال با یکدیگر قرار گیرند، درباره ی مفاهیم بحث کنند، به تبادل نظر بپردازند و در فرآیند حل مسئله سهیم باشند. یادگیری مشارکتی برخلاف روش های سنتی که در آن ها معلم نقش انتقال دهنده ی اصلی دانش را ایفا می کند و دانش آموزان غالبا دریافت کنندگان منفعل اطلاعات هستند، بر ساختاردهی گروه های کوچک یادگیری تاکید دارد؛ گروه هایی که در آن ها اعضا برای دستیابی به اهداف مشترک تلاش می کنند و موفقیت هر فرد با موفقیت دیگران پیوند خورده است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی یادگیری مشارکتی به عنوان راهکاری برای کاهش انزوای اجتماعی و افزایش مسئولیت پذیری دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که یادگیری مشارکتی با تقویت تعامل اجتماعی، مسئولیت پذیری و مهارت های گروهی دانش آموزان، محیطی پویا و فعال فراهم می کند که موجب کاهش انزوای اجتماعی و پرورش دانش آموزان مسئول، مشارکت کننده و اجتماعی می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، انزوای اجتماعی ، مسئولیت پذیری ، دانش آموزان ، آموزش