مدیریت مدرسه ابتدایی در عصر هوش مصنوعی؛ نقش مدیر در توسعه سواد دیجیتال و رهبری فناورانه

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال، به ویژه هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادینی در شیوه های مدیریت و آموزش مواجه ساخته است. مدارس ابتدایی به عنوان نخستین و حساس ترین سطح آموزش رسمی، نیازمند مدیرانی هستند که ضمن آشنایی با فناوری های نوین، توانایی رهبری فناورانه و توسعه سواد دیجیتال در مدرسه را داشته باشند. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش مدیر مدرسه ابتدایی در توسعه سواد دیجیتال و رهبری فناورانه در عصر هوش مصنوعی است. این پژوهش با روش مروری‑تحلیلی و با مطالعه منابع معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که مدیر مدرسه ابتدایی با ایفای نقش های چندگانه به عنوان «رهبر فناورانه»، «توسعه دهنده سواد دیجیتال»، «تسهیل گر دسترسی عادلانه»، «توانمندساز معلمان در بهره گیری از فناوری» و «اخلاق مدار فناوری» می تواند زمینه را برای بهره گیری هدفمند و اثربخش از فناوری های نوین در فرآیندهای آموزشی و پرورشی فراهم آورد. سواد دیجیتال به عنوان مجموعه ای از مهارت های شناختی، فنی و اجتماعی‑اخلاقی، برای دانش آموزان، معلمان و مدیران ضروری است و مدیر مدرسه نقش کلیدی در نهادینه سازی آن ایفا می کند (سواد دیجیتال چیست، ۱۴۰۳). رهبری فناورانه مدیران شامل مولفه هایی مانند چشم انداز فناورانه، برنامه ریزی و تامین منابع، مشارکت و شبکه سازی، توسعه حرفه ای و پشتیبانی، و ارزیابی و نظارت است. نتایج نشان می دهد که توسعه سواد دیجیتال و رهبری فناورانه اثربخش نه تنها به بهبود کیفیت آموزش و یادگیری دانش آموزان منجر می شود، بلکه به افزایش بهره وری، کاهش شکاف دیجیتال و آماده سازی دانش آموزان برای زندگی در عصر دیجیتال می انجامد. در پایان، مقاله با تاکید بر الزامات اجرایی و متناسب سازی با بافت آموزش ابتدایی ایران، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، مدیران و پژوهشگران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مدیریت مدرسه ابتدایی ، سواد دیجیتال ، رهبری فناورانه ، تحول دیجیتال