کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش؛ تحلیل جامع، چالش ها و چشم انداز آینده

هدف: هدف اصلی این پژوهش، تبیین مبانی نظری، شناسایی مزایا و فرصت ها، و همچنین بررسی دقیق چالش ها، ریسک ها و ملاحظات اخلاقی مرتبط با به کارگیری هوش مصنوعی در نظام های آموزشی است. این مقاله با ارائه تصویری جامع، به دنبال کمک به تمامی ذی نفعان برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه و بهره برداری موثر و اخلاقی از پتانسیل های هوش مصنوعی در راستای ارتقای تعلیم و تربیت است.روش شناسی: پژوهش حاضر با رویکردی مروری تحلیلی-سنتزی انجام شده است. داده ها از طریق مجموعه ای از منابع علمی تخصصی ارائه شده گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و سنتز مفهومی، مورد واکاوی قرار گرفته اند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که کاربردهای هوش مصنوعی در سه سطح اصلی قابل دسته بندی است: (الف) حمایت از یادگیری دانشجویان از طریق سیستم های تطبیقی و دستیاران مجازی، (ب) توانمندسازی معلمان با ابزارهای ارزیابی و اجرایی هوشمند، و (ج) ارتقای مدیریت نظام آموزشی از طریق تصمیم گیری داده محور. مزایای اصلی این کاربردها شامل ارتقای کیفیت و یادگیری شخصی سازی شده، افزایش چشمگیر کارایی، گسترش دسترسی عادلانه به آموزش، و توانمندسازی معلمان و فراگیران است. در مقابل، چالش های مهمی نیز شناسایی شد که شامل چالش های فنی (کیفیت داده ها و نیاز به شفافیت الگوریتم ها)، چالش های انسانی و پداگوژیک (خطر اتکای بیش از حد به فناوری و تغییر نقش معلم)، و ملاحظات اخلاقی حیاتی (حریم خصوصی داده ها، سوگیری الگوریتمی، یکپارچگی آکادمیک و شکاف دیجیتال) می باشد.نتیجه گیری: آینده هوش مصنوعی در آموزش نیازمند یکپارچه سازی مسئولانه، اخلاق مدار و انسان محور این فناوری است. برای بهره برداری موثر و مدیریت ریسک ها، ضروری است که سیاست گذاران، مدیران، معلمان و پژوهشگران با اتخاذ رویکردی جامع، ضمن تشویق نوآوری، بر حفظ ارزش های بنیادین تعلیم و تربیت، عدالت و حقوق تمامی ذی نفعان تاکید ورزند.