بررسی چالش های آموزش ابتدایی در فضای مجازی: مطالعه ای بر پایه تجارب معلمان، دانش آموزان و والدین

با همه گیری بیماری کووید-۱۹، آموزش الکترونیکی نه تنها به یک گزینه، بلکه به یک ضرورت اجتناب ناپذیر در نظام های آموزشی جهانی تبدیل شد. این انتقال ناگهانی، به ویژه در مقطع حساس ابتدایی، با چالش های متعدد و عمیقی همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، دسته بندی و تحلیل جامع این چالش ها از منظر پداگوژیک (آموزشی) و ارتباطی انجام شده است. این مطالعه با به کارگیری روش فراترکیب نظام مند، ۳۹ مقاله پژوهشی مرتبط (منتشر شده در بازه های زمانی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ و ۲۰۲۰-۲۰۲۱) را تحلیل کرده و سپس با انجام مصاحبه های عمیق کیفی با ۱۲ نفر از معلمان با سابقه و متخصصان حوزه های آموزش، روان شناسی و ارتباطات، یافته ها را غنی سازی نموده است. داده های کیفی با استفاده از تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های نهایی نشان می دهد که چالش های آموزش ابتدایی در محیط الکترونیکی در ۱۱ مقوله اصلی قابل دسته بندی هستند: ۱) چالش های مربوط به تعامل و ارتباط، ۲) مسائل و مشکلات معلمان، ۳) مسائل دانش آموزان، ۴) چالش های مرتبط با والدین، ۵) ضعف در روش های تدریس، ۶) مشکلات مدیریت کلاس درس مجازی، ۷) نارسایی در نظارت و ارزشیابی، ۸) چالش های مربوط به تکالیف و بازخورد، ۹) ضعف در تولید و سازماندهی محتوای آموزشی، ۱۰) پیامدهای منفی بر نتایج یادگیری، و ۱۱) کمبود و نارسایی منابع آموزشی. مهم ترین چالش از دید ذی نفعان، مشکلات مرتبط با تعامل (کاهش ارتباط عاطفی، تعامل معلم-شاگرد و شاگرد-شاگرد) شناسایی شد. در انتها، این پژوهش بر اساس یافته ها، راهکارهای عملیاتی برای سیاست گذاران، برنامه ریزان درسی، معلمان و خانواده ها ارائه می دهد که تمرکز اصلی آن ها بر توانمندسازی دیجیتالی معلمان، طراحی محیط های یادگیری تعاملی، تقویت زیرساخت های فنی-ارتباطی و بازنگری در شیوه های ارزشیابی است.