نقش آزمایشگاه زمین شناسی در یادگیری معنادار دانش آموزان دبیرستان

یادگیری معنادار، فرآیندی است که در آن دانش آموزان مفاهیم جدید را به دانش قبلی خود پیوند داده و درک عمیق تری از موضوعات کسب می کنند. در این میان، علوم تجربی به ویژه زمین شناسی، با ماهیت بصری و تعاملی خود، پتانسیل بالایی برای تحقق این نوع یادگیری دارند. با این حال، بسیاری از دبیرستان ها فاقد آزمایشگاه های مجهز یا رویکردهای آموزشی اثربخشی هستند که بتواند این پتانسیل را به کار گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آزمایشگاه زمین شناسی در افزایش یادگیری معنادار دانش آموزان دبیرستان انجام شده است. طرح پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر تهران است که با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای، تعداد دو مدرسه انتخاب و در هر مدرسه یک کلاس به عنوان گروه آزمایش (با آموزش مبتنی بر فعالیت های آزمایشگاهی زمین شناسی) و یک کلاس به عنوان گروه کنترل (با آموزش سنتی) تعیین گردید. ابزارهای گردآوری داده ها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی استاندارد شده در درس زمین شناسی و پرسشنامه محقق ساخته سنجش یادگیری معنادار بر اساس نظریه آزوبل است. روایی محتوایی ابزارها توسط متخصصان و پایایی آن ها با آلفای کرونباخ تایید شد. پس از اجرای مداخله در گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه، داده های جمع آوری شده با استفاده از آزمون t مستقل برای مقایسه میانگین نمرات دو گروه و آزمون t زوجی برای مقایسه میانگین پیش آزمون و پس آزمون در هر گروه تحلیل گردید. نتایج توصیفی نشان داد که میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی و میزان یادگیری معنادار در گروه آزمایش پس از مداخله، به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود. نتایج تحلیل استنباطی نیز تفاوت معناداری بین گروه آزمایش و کنترل در نمرات پس از آزمون، با کنترل اثر پیش آزمون (ANCOVA) نشان داد. این یافته ها موید اثربخشی استفاده از آزمایشگاه زمین شناسی در تقویت یادگیری معنادار دانش آموزان دبیرستان است. پیشنهاد می شود در برنامه ریزی

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: یادگیری معنادار ، آزمایشگاه زمین شناسی ، آموزش علوم ، یادگیری تجربی ، دانش آموزان دبیرستان ، آموزش مبتنی بر فعالیت.