یادگیری مبتنی بر بازی و افزایش انگیزش تحصیلی

در دهه های اخیر، تحولات بنیادین در پارادایم های آموزشی، نیاز به رویکردهای نوینی را آشکار ساخته است که بتواند پاسخگوی نیازهای شناختی و عاطفی دانش آموزان قرن بیست و یکم باشد. یکی از جذاب ترین و موثرترین این رویکردها، «یادگیری مبتنی بر بازی» (Game-Based Learning - GBL) است. این مقاله پژوهشی به بررسی رابطه تنگاتنگ بین به کارگیری استراتژی های مبتنی بر بازی در فرایند آموزش و تاثیر چشمگیر آن بر ارتقاء سطوح انگیزش تحصیلی دانش آموزان می پردازد. نظریه های یادگیری سازه گرایی، به ویژه نظریه خودتعیین گری (Self-Determination Theory - SDT)، زیربنای این رویکرد را تشکیل می دهند؛ زیرا بازی ها به طور ذاتی نیازهای بنیادین روانشناختی انسان، شامل شایستگی (Competence)، خودمختاری (Autonomy) و تعلق (Relatedness)، را برآورده می سازند و در نتیجه، انگیزش درونی (Intrinsic Motivation) را تقویت می کنند.این پژوهش با تحلیل ادبیات نظری و تجربی موجود، نشان می دهد که مکانیسم هایی نظیر بازخورد فوری، تعیین اهداف مشخص، چالش های تدریجی، روایت های جذاب (Narratives) و عناصر رقابتی یا مشارکتی موجود در بازی ها، به طور مستقیم بر مولفه های کلیدی انگیزش تحصیلی، شامل ارزش گذاری وظیفه (Task Value)، انتظار موفقیت (Expectancy of Success) و تاثیرات هیجانی (Affective Responses)، تاثیر می گذارند. انگیزش تحصیلی، به عنوان نیروی محرکه اصلی برای تعهد، پشتکار و عملکرد عالی، زمانی شکوفا می شود که محیط یادگیری فعال، معنادار و چالش برانگیز باشد. بازی ها با فراهم آوردن محیطی امن برای آزمون و خطا، شکست را نه به عنوان نقطه پایان، بلکه به عنوان فرصتی برای یادگیری مجدد معرفی می کنند که این امر مقاومت روانی در برابر دشواری های تحصیلی را افزایش می دهد. همچنین، در این مقاله به نقش محوری معلم در تسهیل، هدایت و ادغام موثر عناصر بازی در اهداف آموزشی پرداخته شده است تا اطمینان حاصل شود که فرایند بازی صرفا تفریح نبوده، بلکه تبدیل به یک تجربه یادگیری عمیق و هدفمند گردد. در نهایت، چالش های اجرایی مانند طراحی بازی های مناسب، آموزش معلمان و ارزشیابی فرایند یادگیری در بستر بازی ها مورد بحث قرار گرفته و راهکارهایی برای پیاده سازی موفقیت آمیز این رویکرد نوین ارائه می شود تا پتانسیل کامل یادگیری مبتنی بر بازی در نظام آموزشی محقق گردد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر بازی ، انگیزش تحصیلی ، نظریه خودتعیین گری ، تعامل آموزشی ، عناصر بازی وارسازی (گیمیفیکیشن) ، یادگیری سازه گرایانه.