چالش های طراحی برنامه درسی مبتنی بر شایستگی

برنامه های درسی مبتنی بر شایستگی (Competency-Based Curriculum - CBC) به عنوان پارادایمی نوین، پاسخی به نیازهای پویای بازار کار و جامعه دانایی محور قرن بیست ویکم محسوب می شوند. این رویکرد، تمرکز آموزش را از انتقال صرف محتوای دانشی به سمت تضمین توانایی دانش آموزان در کاربرد موثر دانش، مهارت ها و نگرش ها در موقعیت های واقعی سوق می دهد. هدف اصلی این مقاله، شناسایی، تحلیل و تبیین چالش های بنیادین پیش روی طراحان، سیاست گذاران و مجریان برنامه های درسی در استقرار موفق این پارادایم در نظام آموزشی است. مطالعه حاضر با اتخاذ رویکردی کیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مرور نظام مند اسناد بالادستی و ادبیات پژوهشی موجود در حوزه برنامه ریزی درسی، به واکاوی ابعاد مفهومی، عملیاتی و فرهنگی این تحول پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که مهم ترین موانع، نه صرفا فنی، بلکه ریشه در تعارضات پارادایمی موجود، مقاومت های فرهنگی در برابر تغییرات بنیادین در نقش معلم و دانش آموز، و فقدان زیرساخت های لازم برای ارزشیابی جامع و عملکردمحور دارند.ملاحظات تحلیلی نشان می دهد که موفقیت CBC مستلزم بازنگری اساسی در تمامی مولفه های نظام آموزشی، به ویژه بازتعریف فرآیندهای سنجش و تربیت معلم است. برنامه ریزان اغلب با چالش هایی نظیر تعریف عملیاتی شایستگی های پیچیده، ترجمه آن ها به اهداف یادگیری قابل مشاهده و طراحی محیط های یاددهی-یادگیری که امکان توسعه و نمایش شایستگی ها را فراهم آورند، مواجه هستند. این مقاله استدلال می کند که غفلت از انسجام سیستمی در پیاده سازی CBC، منجر به شکاف میان اهداف نظری و نتایج عملی خواهد شد. بنابراین، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران با تمرکز بر توسعه حرفه ای هدفمند معلمان و ایجاد سازوکارهای انعطاف پذیر برای طراحی و اجرای برنامه درسی در سطح مدرسه، گام های موثری در جهت همسوسازی نظام آموزشی با الزامات رویکرد مبتنی بر شایستگی بردارند تا اطمینان حاصل شود که خروجی های نظام آموزشی واقعا منعکس کننده ظرفیت های لازم برای موفقیت در دنیای واقعی هستند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی مبتنی بر شایستگی ، طراحی آموزشی ، چالش های برنامه ریزی درسی ، ارزشیابی عملکرد ، تربیت معلم ، نظام آموزشی