آموزش فردمحور در کلاس های درس؛ از تشخیص تفاوت ها تا طراحی مداخله موثر

آموزش فردمحور (Personalized Learning) به عنوان یک پارادایم نوظهور در علوم تربیتی، پاسخی بنیادین به نارسایی های مدل های یکسان سازی شده آموزش ارائه می دهد که فرض اساسی آن ها بر مشابه بودن مسیر یادگیری همه دانش آموزان استوار است. این رویکرد بر این اصل استوار است که هر دانش آموز دارای مجموعه ای منحصر به فرد از پیش زمینه های شناختی، سبک های یادگیری، علایق و سرعت پیشرفت است که نیازمند رویکردهای تدریس و ارزشیابی متمایز است. هدف اصلی آموزش فردمحور، به حداکثر رساندن پتانسیل های یادگیری هر فرد از طریق تنظیم دقیق محتوا، روش تدریس، زمان بندی و محیط یادگیری است. این مقاله پژوهشی با هدف تحلیل مبانی نظری و ارائه چارچوب عملیاتی برای اجرای موفقیت آمیز آموزش فردمحور در کلاس های درس واقعی ایران (با تمرکز بر دوره های ابتدایی و متوسطه) تدوین شده است. ابتدا، ضرورت گذار از مدل های سنتی بر پایه مطالعات مربوط به تنوع شناختی و اجتماعی دانش آموزان مورد بررسی قرار می گیرد. سپس، مراحل کلیدی این فرآیند شامل تشخیص دقیق تفاوت های فردی از طریق ابزارهای سنجش معتبر، طراحی مسیرهای یادگیری متمایز بر اساس داده های جمع آوری شده، و پیاده سازی مداخلات آموزشی انعطاف پذیر تشریح می شود. تاکید ویژه بر نقش تحول آفرین معلم به عنوان تسهیل گر، طراح تجربه و مربی یادگیری، حائز اهمیت است. یافته ها حاکی از آن است که موفقیت در پیاده سازی این مدل مستلزم بازنگری در ساختارهای زمانی، منابع آموزشی و فرهنگ سازمانی مدارس است و صرفا به کارگیری ابزارهای دیجیتال منجر به فردمحوری واقعی نخواهد شد. در نهایت، راهکارهایی عملی برای ادغام سنجش تکوینی مستمر، استفاده هوشمندانه از فناوری های کمکی و تقویت خودتنظیمی دانش آموز در فرآیند یادگیری ارائه می گردد تا آموزش به مثابه یک تجربه معنادار و متناسب با نیازهای فردی هر دانش آموز تحقق یابد.

کلیدواژه ها:

آموزش فردمحور ، تفاوت های فردی ، ارزشیابی تکوینی ، طراحی آموزشی متمایز ، خودتنظیمی یادگیری ، نقش معلم تسهیل گر