بازی های آموزشی و بهبود توجه پایدار دانش آموزان

توجه پایدار (Sustained Attention) به عنوان یکی از مولفه های کلیدی کارکردهای اجرایی، نقشی حیاتی در فرایند یادگیری موثر دانش آموزان ایفا می کند. این توانایی شناختی به فرد اجازه می دهد تا برای مدت زمان طولانی، تمرکز خود را بر روی یک محرک یا فعالیت مشخص حفظ کند، حتی در مواجهه با عوامل حواس پرتی محیطی. ضعف در توجه پایدار نه تنها مانع از جذب کامل اطلاعات در کلاس درس می شود، بلکه کیفیت پردازش اطلاعات و ادغام دانش جدید با دانش پیشین را نیز مختل می سازد. در عصر حاضر که دانش آموزان دائما در معرض محرک های چندگانه و محیط های یادگیری پر هرج و مرج قرار دارند، کاهش توانایی حفظ تمرکز به یک چالش بنیادین در آموزش ابتدایی تبدیل شده است. روش های سنتی آموزش که مبتنی بر سخنرانی طولانی و انفعال دانش آموز است، دیگر پاسخگوی نیازهای شناختی این نسل نیست و ضرورت اتخاذ راهبردهای نوین آموزشی را دوچندان می کند. در این راستا، بازی های آموزشی به عنوان یک مداخله تربیتی جذاب، انگیزه بخش و فعال، پتانسیل بالایی برای تقویت توجه پایدار نشان داده اند. بازی ها، با ساختار هدفمند، قوانین مشخص و ارائه بازخورد فوری، محیطی فراهم می آورند که در آن تمرین مستمر توجه، نه به عنوان یک تکلیف خسته کننده، بلکه به عنوان بخشی ذاتی از یک فعالیت لذت بخش تجربه می شود. این مقاله با رویکردی تحلیلی-مروری، به بررسی مبانی نظری توجه پایدار، تبیین ویژگی های بازی های آموزشی موثر و سازوکارهای روان شناختی که از طریق آن ها بازی ها می توانند توجه بلندمدت دانش آموزان را بهبود بخشند، می پردازد. تمرکز اصلی بر این است که چگونه طراحی بازی محور می تواند فراتر از افزایش انگیزش کوتاه مدت، به تقویت ساختارهای عصبی-شناختی مرتبط با استمرار تمرکز کمک کند. نتایج تحلیلی نشان می دهد که بازی های نیازمند برنامه ریزی، حل مسئله و حفظ اطلاعات فعال، به طور معناداری عملکرد دانش آموزان در حفظ تمرکز را بهبود می بخشند، به شرطی که این بازی ها با اهداف آموزشی هماهنگ و توسط معلمان آگاه به اصول یادگیری فعال اجرا شوند. دلالت های این یافته ها بر اهمیت بازنگری در طراحی برنامه های درسی و ارتقاء مهارت های معلم در تلفیق موثر بازی به عنوان ابزاری برای توسعه مهارت های اساسی شناختی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

توجه پایدار ، بازی های آموزشی ، یادگیری فعال ، انگیزش تحصیلی ، آموزش ابتدایی ، روان شناسی تربیتی