مدرسه و پرورش هویت یادگیرنده مستقل

این مقاله به بررسی عمیق نقش بنیادین مدرسه در پرورش «هویت یادگیرنده مستقل» در دانش آموزان می پردازد. هویت یادگیرنده مستقل، فراتر از صرفا کسب مهارت های خودراهبری، یک ساختار درونی شده از باورها، نگرش ها و تمایلات شناختی و فراشناختی است که فرد را قادر می سازد تا یادگیری خود را به صورت فعالانه، هدفمند و مسئولانه مدیریت نماید (Knowles, ۱۹۷۵). در دنیای متحول امروز که دانش دائما در حال تغییر است، توانایی یادگیری مادام العمر و اتکا به خویشتن در فرآیند کسب دانش، یک ضرورت حیاتی محسوب می شود. مدرسه، به عنوان نهاد رسمی آموزش و پرورش، نقشی دوگانه ایفا می کند: از یک سو، فراهم آورنده ساختارها و دانش اولیه است و از سوی دیگر، باید فضایی را مهیا سازد که دانش آموزان بتوانند از وابستگی به معلم فاصله گرفته و به مالکیت فرآیند یادگیری خود دست یابند.تحلیل نشان می دهد که پرورش این هویت نیازمند بازتعریفی اساسی از سه رکن اصلی آموزش است: محیط یادگیری، برنامه درسی و نقش معلم. محیط مدرسه باید از یک فضای انتقال دهنده صرف اطلاعات به یک اکوسیستم اکتشافی و مشارکتی تبدیل شود که در آن ریسک پذیری در یادگیری تشویق شده و شکست به عنوان بخشی سازنده از فرآیند تلقی گردد (Schön, ۱۹۸۳). معلم دیگر نباید صرفا هدایت کننده از بالا به پایین باشد، بلکه باید به مثابه تسهیل گر، مربی (Coach) و مدل ساز مهارت های خودتنظیمی عمل کند؛ نقشی که نیازمند تحول پارادایمیک در تربیت معلم است (Zimmerman, ۲۰۰۰). همچنین، برنامه های درسی باید انعطاف پذیری کافی برای انتخاب محتوا و روش های یادگیری توسط دانش آموز را فراهم آورند و ارزشیابی ها باید از تمرکز صرف بر سنجش دانش به سمت ارزیابی فرآیندها، خودارزیابی و بازخورد سازنده متمایل شوند. این مقاله با بررسی پنج حوزه کلیدی شامل بستر مدرسه، نقش معلم، ساختار برنامه درسی، محیط مشارکتی و موانع نهادی، چارچوبی جامع برای درک چگونگی همسوسازی نظام آموزشی با هدف نهایی استقلال یادگیرنده ارائه می دهد. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت ایجاد تحول سیستمی تاکید دارد تا مدرسه بتواند به طور موثر، شهروندانی مولد و یادگیرندگانی مادام العمر را تربیت نماید که دارای هویت قوی یادگیرنده مستقل هستند.

کلیدواژه ها:

هویت یادگیرنده مستقل ، خودراهبری یادگیری ، مدرسه ، برنامه درسی ، نقش معلم ، خودتنظیمی ، مشارکت دانش آموز.