کاربرد رویکرد تلفیق عربی و قرآن در تعمیق یادگیری دانش آموزان متوسطه

آموزش دو درس «عربی» و «قرآن» در نظام آموزشی دوره متوسطه کشور، اگرچه از جایگاه ویژه ای برخوردار است، اما همواره با چالش هایی نظیر یادگیری سطحی، حافظه محوری، عدم پیوند میان قواعد صرفی و نحوی عربی با محتوای عمیق قرآنی، و در نتیجه، عدم تحقق هدف اصلی یعنی توانمندی دانش آموزان در فهم مستقیم متون دینی مواجه بوده است. رویکرد غالب در تدریس این دروس، غالبا تفکیک ساختاری بین این دو حوزه است، به گونه ای که آموزش قواعد زبانی عربی به صورت مجرد از بافت و هدف نهایی آن (فهم قرآن) صورت می گیرد. این امر، انگیزه درونی دانش آموزان را کاهش داده و انتقال یادگیری به موقعیت های واقعی را دشوار می سازد. ضرورت پژوهش حاضر از این خلا آموزشی ناشی می شود که نیاز به یک پارادایم نوین آموزشی را آشکار می سازد که بتواند پیوندی ساختاری و معنایی میان یادگیری زبان عربی و محتوای قرآن کریم ایجاد کند. هدف این مقاله، تحلیل مبانی نظری و ارائه راهکارهای عملی برای کاربرد موفق رویکرد تلفیقی (Integrated Approach) بین آموزش عربی و قرآن در دوره متوسطه به منظور تعمیق یادگیری و تقویت سواد دینی دانش آموزان است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، توصیفی–تحلیلی بوده و بر اساس مرور اسنادی و تحلیل مبانی یادگیری معنادار و نظریه های شناختی صورت گرفته است. یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهند که تلفیق این دو درس، نه تنها قابلیت های زبانی دانش آموزان در خواندن، ترجمه و درک ساختارهای نحوی را تسهیل می کند، بلکه با فراهم آوردن بافت معنایی غنی قرآنی، یادگیری قواعد را از حالت انتزاعی خارج ساخته و به یادگیری معنادار تبدیل می نماید. نتایج کاربردی این پژوهش بر اهمیت طراحی واحدهای آموزشی بین رشته ای، استفاده از متن محوری قرآن به عنوان موتور محرک آموزش قواعد، و نقش محوری معلم به عنوان تسهیل گر تلفیق تاکید دارند که این امر می تواند منجر به ارتقای انگیزش درونی و افزایش توانایی تفکر مفهومی دانش آموزان در حوزه معارف دینی شود.

کلیدواژه ها:

آموزش تلفیقی ، تعمیق یادگیری ، عربی و قرآن ، یادگیری معنادار ، دوره متوسطه ، سواد قرآنی