نقش الگوسازی عملی و رفتاری معلم در انتقال ارزش های دینی و اخلاقی به دانش آموزان

مدرسه به عنوان مهم ترین نهاد تربیتی پس از خانواده، مسئولیت خطیر پرورش ابعاد مختلف شخصیت دانش آموزان را بر عهده دارد. در میان عوامل متعدد موثر بر تربیت، نقش معلم به عنوان الگوی عملی و رفتاری، از جایگاهی بی بدیل برخوردار است. انتقال ارزش های دینی و اخلاقی از طریق نصیحت و سخنرانی، اغلب کم اثر و گذرا است، اما درونی سازی این ارزش ها تنها از طریق مشاهده، تقلید و تعامل با الگوهای واقعی صورت می گیرد. دانش آموزان، به ویژه در سنین رشد، به شدت تحت تاثیر رفتار، کردار و منش معلمان خود قرار دارند و تصویری از دنیا و ارزش ها را بر اساس آنچه در معلم می بینند، می سازند. الگوسازی عملی زمانی موثر واقع می شود که میان گفتار و رفتار معلم هماهنگی کامل وجود داشته باشد. وقتی معلمی در عمل به اصولی مانند صداقت، امانت داری، عدالت، احترام و مسئولیت پذیری پایبند است، ارزش های انتزاعی را به رفتارهای ملموس تبدیل می کند. دانش آموز با مشاهده این رفتارها، درمی یابد که این ارزش ها امکان پذیر، مطلوب و لازم برای زندگی هستند. برای مثال، معلمی که در برخورد با دانش آموزان ضعیف تر نیز با محبت و انصاف رفتار می کند، درس بزرگی درباره کرامت انسانی و عدالت می دهد که بر وجدان اخلاقی دانش آموز تاثیر می گذارد و باعث درونی سازی این مفاهیم می شود. در حوزه ارزش های دینی، نقش معلم به عنوان الگو حتی حساس تر است. دانش آموزان تصویری از دین را از طریق رفتار معلم دینی می سازند. اگر معلمی در کلاس درباره اهمیت نماز، خداترسی یا اخلاق اسلامی صحبت کند اما خود در عمل فاقد این ویژگی ها باشد یا رفتاری متناقض با آن ها از خود نشان دهد، باعث بی اعتمادی دانش آموز و تضعیف باورهای دینی او می شود. در مقابل، معلمی که با خوش رویی، تواضع، رازداری و اخلاق نیک با دانش آموزان برخورد می کند، تصویری زیبا و مطلوب از دین ارائه می دهد که جذابیت آن برای نوجوانان بسیار بالاست و هویت دینی آن ها را تقویت می کند.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، معلم ، ارزش های دینی ، الگو