تحلیل تجربه زیسته معلمان از اجرای طرح تعالی مدیریت در مدارس

این پژوهش به تحلیل تجربه زیسته معلمان از اجرای طرح تعالی مدیریت در مدارس ایران می پردازد. طرح تعالی مدیریت مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین برنامه های تحول آفرین در نظام آموزشی کشور، با هدف ارتقای کیفیت مدیریت مدارس، بهبود فرآیندهای آموزشی و افزایش مشارکت ذینفعان طراحی و اجرا شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، به کشف و درک عمیق تجارب، ادراکات، احساسات و تفسیرهای معلمان به عنوان یکی از اصلی ترین گروه های درگیر در این طرح می پردازد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، با هجده معلم از مدارس مختلف که حداقل سه سال تجربه حضور در مدارس مجری طرح تعالی را داشتند، مصاحبه های نیمه ساختیافته عمیق انجام شد. داده ها با روش تحلیل مضمون و با رویکرد ون منن مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها در قالب پنج مضمون اصلی سازماندهی شد: تجربه دوگانه فشار و امید، مواجهه با شکاف بین تئوری و عمل، احساس نادیده گرفته شدن صدای معلم، درگیری با بار اداری مضاعف و طاقت فرسا، و نهایتا تجربه ناهمگونی و تناقض در اجرا. تحلیل این مضامین نشان می دهد که معلمان در مواجهه با این طرح، احساسی پارادوکسیکال از امید به بهبود و نگرانی از بار اضافی را تجربه می کنند. آنان اجرای طرح را عمدتا بروکراتیک، فرم محور و فاقد انعطاف لازم برای شرایط واقعی مدرسه می دانند. احساس می کنند که به عنوان مجریان صرف در نظر گرفته شده اند و دیدگاه تخصصی و تجربی آنان در طراحی و اصلاح طرح نادیده گرفته می شود. حجم انبوه مستندسازی، تکمیل فرم ها و برگزاری جلسات، بار کاری آنان را به شدت افزایش داده و زمان اختصاصی به تدریس و ارتباط با دانش آموز را کاهش می دهد. همچنین، ناهماهنگی در فهم و اجرای طرح توسط مدیران مختلف و نیز تفاوت در حمایت ادارات مناطق، تجربه ناهمگونی را ایجاد کرده است. این مطالعه در نهایت بر ضرورت بازنگری در رویکرد اجرایی طرح با محوریت قرار دادن تجربه معلمان، کاهش بار اداری و افزایش انعطاف پذیری تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

طرح تعالی مدیریت ، تجربه زیسته معلمان ، پدیدارشناسی ، کیفیت مدرسه ، مدیریت آموزشی ، فشار اداری