تحلیل کیفی عوامل موفقیت تحصیلی در رشته های علوم اجتماعی، مشاوره وابتدایی : یک مطالعه پدیدارشناختی۱.

پژوهش حاضر با هدف فهم عمیق تجربه زیسته موفقیت تحصیلی در میان دانش آموختگان موفق رشته های علوم اجتماعی، راهنمایی و مشاوره و آموزش ابتدایی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی، به بررسی ابعاد شخصی، اجتماعی و زمینه ای شکل دهنده به تجربه موفقیت در این حوزه های انسان محور پرداخت. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق با چهار فارغ التحصیل ممتاز گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های تحقیق در قالب پنج مضمون اصلی سازماندهی شد: ۱) انگیزش درونی و رسالت محوری در انتخاب رشته، ۲) تعامل معناساز با محتوای تخصصی، ۳) نقش تسهیل گر شبکه حمایتی (خانواده، اساتید، همتایان)، ۴) راهبردهای خودتنظیمی و پشتکار هدفمند، و ۵) پیوند تحصیل با هویت حرفه ای و اثرگذاری اجتماعی. نتایج نشان داد که موفقیت تحصیلی در این رشته ها فراتر از کسب نمرات بالا، فرآیندی است که در آن دغدغه های انسانی، تعهد اخلاقی و میل به درک و یاری رسانی به دیگران نقشی محوری ایفا می کنند. اگرچه ساختار کلی تجربه موفقیت در میان مشارکت کنندگان مشابه بود، اما جلوه های آن در هر رشته تفاوت داشت: در علوم اجتماعی، تاکید بر تحلیل انتقادی پدیده های اجتماعی؛ در مشاوره، بر همدلی و مهارت های ارتباطی؛ و در آموزش ابتدایی، بر خلاقیت تربیتی و عشق به کودکان قرار داشت. همچنین، تجربه موفقیت در میان دو مشارکت کننده رشته آموزش ابتدایی نشان دهنده تاثیر جنسیت و زمینه های فرهنگی متفاوت بر مسیر موفقیت بود. این مطالعه بر لزوم توجه به انگیزه های ارزشی در هدایت تحصیلی و طراحی برنامه های درسی مسئله محور در این رشته ها تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

موفقیت تحصیلی ، پدیدارشناسی ، علوم اجتماعی ، مشاوره و راهنمایی ، آموزش ابتدایی ، هویت حرفه ای ، انگیزش درونی