بررسی تاثیر تدریس مبتنی بر بازی بر انگیزه و مشارکت دانش آموزان در فرآیند یادگیری

در سال های اخیر، رویکردهای سنتی تدریس که عمدتا مبتنی بر سخنرانی معلم و حفظ طوطی وار مطالب توسط دانش آموزان است، به دلیل ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای متنوع یادگیرندگان و ایجاد انگیزه لازم برای مشارکت فعال آنان، مورد نقد جدی قرار گرفته است. نظام های آموزشی پویا همواره در جستجوی روش های نوینی هستند که بتواند یادگیری را از فرایندی خشک، اجباری و خسته کننده به تجربه ای لذت بخش، معنادار و ماندگار تبدیل کند. در این میان، تدریس مبتنی بر بازی به عنوان یکی از رویکردهای نوین و تاثیرگذار در حوزه تعلیم و تربیت مطرح شده است که با بهره گیری از عناصر جذاب و انگیزشی بازی ها، سعی در ایجاد محیطی پرشور و نشاط برای یادگیری دارد. اهمیت این موضوع زمانی آشکارتر می شود که به آمار نگران کننده بی علاقگی و بی حوصلگی دانش آموزان نسبت به مدرسه و تکالیف درسی نظر افکنیم. بسیاری از فراگیران، کلاس درس را محیطی کسل کننده و نامرتبط با دنیای واقعی خود می دانند و به همین دلیل، انگیزه کافی برای تلاش و مشارکت در فعالیت های یادگیری از خود نشان نمی دهند. این بی میلی می تواند پیامدهای مخربی مانند افت تحصیلی، ترک تحصیل، کاهش اعتماد به نفس و حتی بروز مشکلات رفتاری را به دنبال داشته باشد. تدریس مبتنی بر بازی با ایجاد فضایی شاد، رقابتی و تعاملی، می تواند این روند را معکوس کند و دانش آموزان را به بازیگران اصلی فرایند یادگیری تبدیل نماید. در این رویکرد، مفاهیم درسی در قالب بازی های هدفمند طراحی و اجرا می شوند تا دانش آموزان ضمن سرگرم شدن، به طور ناخودآگاه و عمیق تر به یادگیری بپردازند. ماهیت چالش برانگیز بازی ها، بازخورد فوری آن ها و امکان آزمون و خطا بدون ترس از شکست، عواملی هستند که می توانند به طور چشمگیری انگیزه درونی را تقویت کرده و مشارکت فعالانه دانش آموزان را برانگیزند. موانعی مانند کمبود منابع آموزشی مناسب، تراکم بالای جمعیت کلاس ها و نگرانی از عقب ماندن از برنامه درسی مصوب، باعث شده است تا کاربست این رویکرد در مدارس با محدودیت مواجه شود. از سوی دیگر، پژوهش های کافی در داخل کشور که به طور مشخص تاثیر این روش را بر ابعاد گوناگون انگیزش و مشارکت دانش آموزان در پایه ها و دروس مختلف بررسی کرده باشند، وجود ندارد. ضرورت دارد تا با نگاهی علمی و بومی، تاثیر تدریس مبتنی بر بازی بر مولفه هایی مانند انگیزه درونی، خودکارآمدی، پشتکار، مشارکت گروهی و نگرش به درس مورد واکاوی قرار گیرد. نتایج چنین تحقیقی می تواند راهگشای معلمان، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران آموزشی در جهت اصلاح روش های تدریس و ایجاد تحولی بنیادین در کیفیت یادگیری و شادی دوران مدرسه برای دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

تدریس مبتنی بر بازی ، انگیزه یادگیری ، مشارکت تحصیلی ، روش های نوین تدریس ، محیط یادگیری