بررسی تاثیر نظارت حمایت گرانه والدین در مقایسه با نظارت کنترل گرانه بر خودتنظیمی یادگیری

خانواده به عنوان نخستین و بادوام ترین بستر رشد شناختی و عاطفی کودک، نقشی اساسی در شکل گیری شایستگی های تحصیلی ایفا می کند. در این میان، خودتنظیمی یادگیری که به توانایی فراگیر در برنامه ریزی، نظارت و کنترل فرایند یادگیری برای دستیابی به اهداف تحصیلی اشاره دارد، به عنوان یکی از کلیدی ترین پیامدهای رشدی متاثر از تعامل والدین مورد توجه محققان قرار گرفته است. اهمیت این سازه زمانی آشکارتر می شود که بدانیم دانش آموزان دارای خودتنظیمی بالا، در مدیریت زمان، پایداری در انجام تکالیف و اجتناب از تعلل ورزی موفق تر عمل می کنند. با این حال، صرف حضور یا میزان دخالت والدین در امور تحصیلی فرزندان تعیین کننده نیست، بلکه کیفیت این دخالت و نوع نظارتی است که اعمال می شود. نظارت حمایت گرانه که مبتنی بر حمایت از خودمختاری، ارائه انتخاب و احترام به استقلال کودک است و نظارت کنترل گرانه که با رفتارهایی مانند اعمال فشار، مداخله گری افراطی و ساختاردهی خشک و انعطاف ناپذیر مشخص می شود. بر اساس نظریه خودتعیین گری، رفتارهای حمایت گرایانه از طریق ارضای نیازهای اساسی روان شناختی به خود تنظیمی درونی شده و پایدار منجر می شوند، در حالی که کنش وری کنترل گرایانه می تواند با تضعیف حس خودکارآمدی و ایجاد اضطراب، فرایند خود تنظیمی را مختل کرده و به تعلل ورزی و وابستگی دانش آموز بینجامد. مسئله اصلی آن جا شکل می گیرد که بسیاری از والدین با وجود نیت خیرخواهانه، به دلیل عدم آگاهی از پیامدهای منفی درازمدت نظارت کنترل گرانه، از روش هایی استفاده می کنند که ممکن است به ظاهر در کوتاه مدت نظم را برقرار کند اما در بلندمدت، توانایی کودک را برای تبدیل شدن به یک یادگیرنده مستقل و خودتنظیم تضعیف نماید. این ابهام مفهومی و کاربردی، ضرورت انجام پژوهشی نظام مند را ایجاب می کند که با مقایسه ی دقیق این دو رویکرد والدگری، تاثیرات افتراقی آن ها را بر ابعاد مختلف خودتنظیمی یادگیری از جمله مدیریت زمان، نظارت بر پیشرفت و پایداری در انجام تکالیف روشن سازد. واکاوی این تمایز می تواند راهگشای طراحی برنامه های مداخله ای و آموزشی موثری باشد که به والدین در اتخاذ سبک نظارتی کارآمدتر برای پرورش یادگیرندگانی خودتنظیم، خودکارآمد و موفق یاری رساند.

کلیدواژه ها:

نظارت والدین ، خودتنظیمی یادگیری ، حمایت از خودمختاری ، والدگری کنترل گرانه ، یادگیرنده مستقل