چالش های مدیریت منابع آب در نگهداری فضای سبز شهری ایران: از تشخیص مسئله تا راهکارهای عملیاتی

بحران آب در ایران که ناشی از موقعیت جغرافیایی در کمربند خشک جهان، کاهش بارندگی، افت سطح آب های زیرزمینی و تغییرات اقلیمی است، فضای سبز شهری را به عنوان یکی از بخش های عمده مصرف کننده آب تحت فشار قرار داده و شهرداری ها با دشواری های فزاینده ای برای حفظ و توسعه آن مواجه شده اند. این چالش تنها به کمبود کمی آب محدود نمی شود، بلکه فرسودگی زیرساخت های آبیاری، هدررفت بالای آب در شبکه های توزیع، استفاده از روش های سنتی و کم بازده، عدم یکپارچگی مدیریت تاسیسات، و کمبود تجهیزات نوین همگی بر کارایی پایین مصرف آب دامن می زنند. شکاف عمیق بین سیاست گذاری های کلان و اجرای عملیاتی در سطح شهرداری ها که ناشی از ضعف هماهنگی بین سازمانی، محدودیت های بودجه ای و کمبود نیروی متخصص است، باعث می شود بسیاری از برنامه های تدوین شده در عمل تاثیر چندانی نداشته باشند. منابع آب جایگزین به ویژه پساب تصفیه شده اگرچه پتانسیل بالایی دارند، اما چالش های کیفی، فنی، اقتصادی و نگرش منفی عمومی مانع از بهره برداری گسترده از آنها شده است. راهکارهای نوین آبیاری شامل سیستم های قطره ای، بارانی هوشمند و فناوری های اتوماسیون می توانند مصرف آب را کاهش دهند، اما پذیرش آنها نیازمند سرمایه گذاری اولیه و تغییر رویکردهای مدیریتی است فضای سبز نباید صرفا مصرف کننده آب دیده شود، بلکه می تواند بخشی فعال از سیستم مدیریت آب شهری باشد. حل پایدار این بحران نیازمند نگاهی سیستمی، یکپارچگی بین بخشی، تقویت ظرفیت های نهادی و انسانی، و اولویت بندی اقدامات شامل نوسازی زیرساخت ها، توسعه سیستم های هوشمند، استفاده از منابع جایگزین و طراحی فضای سبز با گونه های مقاوم به خشکی در چارچوب یک برنامه جامع و بلندمدت است.

کلیدواژه ها:

مدیریت آب ، فضای سبز شهری ، آبیاری پایدار ، شهرداری ، بحران آب