پایش و ارزیابی عملکرد ایمنی در حمل ونقل زمینی با تکیه بر تحلیل داده های حوادث منجر به فوت و جرح(مطالعه موردی: استان گیلان، ۱۴۰۱-۱۳۹۳)

ایمنی حمل ونقل جاده ای در استان گیلان به دلیل الگوی سکونتگاهی خطی، تراکم بالای جمعیتی و تضاد کارکردی راه ها وضعیتی بحرانی و کاملا متفاوت با میانگین کشوری دارد. این پژوهش توصیفی-تحلیلی با استفاده از داده های یکپارچه سه نهاد رسمی (پزشکی قانونی، پلیس راهور فراجا و سازمان راهداری) در بازه نه ساله ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۱ به بررسی روند، الگو و عوامل موثر بر تلفات جاده ای استان گیلان پرداخته است. یافته ها نشان داد که برخلاف الگوی ملی که واژگونی و خروج از جاده غالب است، در گیلان بیش از ۶۰ درصد کشته شدگان کاربران آسیب پذیر جاده (عابران پیاده ۳۳/۶ درصد و موتورسواران ۲۶/۸ درصد) هستند. محورهای فرعی دارای کارکرد شریانی و بافت مسکونی پیوسته (رشت-لنگرود، سنگر-سیاهکل و رشت-انزلی) کانون های اصلی خطر شناسایی شدند. جهش ۲۳ درصدی تلفات پس از پاندمی کووید-۱۹ نیز بیانگر ناکارآمدی مداخلات مهندسی و قانونی گذشته است. نتایج حاکی از آن است که تا زمانی که راه های گیلان با منطق «جاده بین شهری» مدیریت شوند، هرگونه اقدام نقطه ای محکوم به شکست خواهد بود. پیشنهادهای اصلی پژوهش شامل بازتعریف سلسله مراتب کارکردی راه ها، آرام سازی سیستماتیک ترافیک، ایمن سازی گذرگاه های هم سطح برای سالمندان و جداسازی فیزیکی در محورهای دوطرفه پرخطر است.

کلیدواژه ها:

ایمنی جاده ، کاربران آسیب پذیر جاده ، تضاد کارکردی راه ، استان گیلان ، تحلیل سوانح جاده ای