ارزیابی عملکرد نهضت سوادآموزی در تحقق عدالت آموزشی

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی عملکرد نهضت سوادآموزی در تحقق عدالت آموزشی در میان زنان و مردان شرکت کننده در برنامه های سوادآموزی نواحی شهری و روستایی شهرستان بوئین زهرا انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و با روش پیمایشی بوده و به منظور بررسی میزان تاثیر عملکرد نهضت سوادآموزی بر ابعاد مختلف عدالت آموزشی شامل عدالت در دسترسی، عدالت در کیفیت، عدالت جنسیتی و عدالت منطقه ای طراحی گردید. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه سوادآموزان بزرگسال در دوره های سوادآموزی، انتقال و تحکیم در نواحی شهری و روستایی شهرستان بوئین زهرا در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که بر اساس اطلاعات اداره نهضت سوادآموزی، تعداد آنان حدود ۶۰۰ نفر برآورد گردید. از این جامعه، ۲۳۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر حسب محل سکونت (شهری و روستایی) و جنسیت انتخاب شدند تا نمونه ای نماینده از کل جامعه مورد مطالعه فراهم شود. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته ارزیابی عدالت آموزشی بود که شامل ۴۵ گویه در چهار بعد اصلی عدالت آموزشی طراحی گردید و روایی آن از طریق نظر خبرگان حوزه تعلیم و تربیت و سوادآموزی و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (α=۰.۹۱) تایید شد. داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار و آمار استنباطی نظیر آزمون t مستقل، تحلیل واریانس یک طرفه و رگرسیون چندمتغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که عملکرد نهضت سوادآموزی تاثیر مثبت و معناداری بر تحقق عدالت آموزشی در میان سوادآموزان دارد (p<۰.۰۱, r=۰.۶۸) و در ابعاد مختلف عدالت آموزشی نیز تفاوت های معناداری مشاهده شد به طوری که بالاترین میانگین مربوط به بعد عدالت در دسترسی به فرصت های آموزشی و پایین ترین میانگین مربوط به بعد عدالت در کیفیت آموزش بود. همچنین یافته ها بیانگر آن بود که میانگین تحقق عدالت آموزشی در مناطق روستایی به طور معناداری کمتر از مناطق شهری است (p<۰.۰۵) که نشان می دهد با وجود تلاش های گسترده نهضت سوادآموزی، هنوز نابرابری های آموزشی میان مناطق شهری و روستایی به طور کامل برطرف نشده است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد عملکرد نهضت سوادآموزی توانسته است ۴۷ درصد از تغییرات عدالت آموزشی را تبیین کند که بیانگر نقش موثر سیاست ها، برنامه ها و فعالیت های آموزشی نهضت در کاهش شکاف های آموزشی است. به طور خاص، برنامه های آموزشی نهضت در افزایش مشارکت زنان در فرایند یادگیری و ارتقای سطح سواد آنان تاثیر چشمگیری داشته و زمینه رشد برابری جنسیتی در آموزش را فراهم ساخته است

کلیدواژه ها:

نهضت سوادآموزی ، عدالت آموزشی ، توانمندسازی آموزشی