یادگیری عمیق یا حفظ سطحی؟ مسئله این است

هدف این مقاله علمی-پژوهشی، بررسی تقابل مفهومی و پیامدهای دو رویکرد غالب در فرآیندهای آموزشی، یعنی یادگیری عمیق و حفظ سطحی، و تحلیل عوامل موثر بر شکل گیری هر یک می باشد. در دنیای پیچیده کنونی که با انفجار اطلاعات مواجه است، تمایز بین این دو نوع یادگیری و ترجیح راهبردهای منتهی به درک عمیق، از ضرورت های اساسی نظام های تعلیم و تربیت محسوب می گردد. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و با اتکا به مبانی نظری یادگیری، به واکاوی ویژگی های متمایزکننده، عوامل آموزشی و روان شناختی تاثیرگذار، نقش معلم و برنامه درسی، و پیامدهای تحصیلی و تربیتی هر دو رویکرد می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که حفظ سطحی، اگرچه ممکن است در کوتاه مدت برای گذر از برخی ارزیابی ها کارآمد به نظر رسد، اما با پیامدهایی از جمله ناپایداری دانش، ناتوانی در کاربست اطلاعات، و کاهش انگیزه های درونی همراه است. در مقابل، یادگیری عمیق منجر به درک مفهومی، یکپارچه سازی دانش جدید با ساختارهای شناختی پیشین، توانایی تحلیل و حل مسئله، و پایداری بلندمدت یادگیری می شود. در پایان، راهبردهایی برای گذار از فرهنگ حافظه محور به سوی تربیت یادگیرندگان عمیق ارائه می گردد. توجه همزمان به بازنگری در اهداف، محتوا، روش های تدریس، شیوه های ارزشیابی و بسترسازی روان شناختی، کلید این تحول است.

کلیدواژه ها:

یادگیری عمیق ، حفظ سطحی ، درک مفهومی ، راهبردهای شناختی ، ارزشیابی آموزشی ، نقش معلم ، برنامه درسی ، پیامدهای تربیتی.