تحلیل فرار درآمدی در شهرداری و شناسایی نقاط نشت درآمد: رویکردهای کنترلی و اصلاح ساختار وصول

فرار درآمدی در شهرداری های ایران یکی از چالش های جدی و مزمن مالی مدیریت شهری است که پایداری منابع را به شدت تهدید می کند. این پدیده عمدتا ناشی از وابستگی زیاد به درآمدهای ناپایدار مانند عوارض ساختمانی، فروش تراکم و کمیسیون ماده ۱۰۰ است که در شرایط رکود مسکن و نوسانات اقتصادی تحقق محدودی دارند. ضعف های ساختاری در تشخیص دقیق عوارض، ثبت ناقص مطالبات، تاخیر ابلاغ تعرفه ها، ناکارآمدی پیگیری معوقات و کمبود هماهنگی میان واحدهای درآمد، مالی و حقوقی، فضاهای غیرشفاف گسترده ای ایجاد کرده و منجر به انباشت بدهی های شهروندان و کاهش جریان نقدینگی می شود.این مقاله با تمرکز بر شناسایی گلوگاه های نشت درآمد در چرخه کامل درآمدی، رویکردهای کنترلی پیشگیرانه را بررسی می کند. این رویکردها شامل تقویت حسابرسی داخلی فعال و ریسک محور، استانداردسازی فرآیندهای تشخیص و ثبت، هوشمندسازی چرخه وصول از طریق سامانه های جامع، ابلاغ الکترونیک و گزارش گیری برخط، و ارتقای هماهنگی بین واحدی است. یافته ها بر پایه قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها (مصوب ۱۴۰۱)، گزارش های حسابرسی و تجارب موفق داخلی و خارجی، بر ضرورت کاهش مغایرت های سیستمی، پیگیری هدفمند مطالبات معوق، بهره گیری از فناوری دیجیتال برای افزایش شفافیت و دقت وصول، و حرکت تدریجی به سوی درآمدهای پایدار مانند عوارض نوسازی، پسماند و سهم منظم مالیات بر ارزش افزوده تاکید دارد. اجرای این راهبردها نشت درآمد را محدود کرده، انضباط مالی را تقویت و پایداری منابع مالی شهری را به طور موثر ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

فرار درآمدی ، نشت درآمد شهرداری ، وصول عوارض شهری ، کنترل داخلی ، درآمد پایدار شهری