نقش مدارس در ارتقای مشارکت والدین و ایجاد سرمایه اجتماعی مدرسه

مشارکت والدین به عنوان یکی از ارکان کلیدی اثربخشی مدارس، نقشی تعیین کننده در کیفیت فرآیند یاددهی‑یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. این موضوع در مقطع ابتدایی که کودکان در حساسترین دوره رشد شخصیتی و شناختی قرار دارند، از اهمیت مضاعفی برخوردار است. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش مدیر مدرسه ابتدایی در ارتقای مشارکت والدین و ایجاد سرمایه اجتماعی مدرسه است. این پژوهش با روش مروری‑تحلیلی و با مطالعه منابع معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که مدیر مدرسه ابتدایی با ایفای نقش های چندگانه به عنوان «رهبر مشارکت محور»، «ارتباط گر موثر»، «تسهیل گر اعتماد»، «توانمندساز والدین» و «معمار سرمایه اجتماعی» می تواند زمینه را برای مشارکت آگاهانه و هدفمند والدین در عرصه فعالیت های آموزشی و پرورشی فراهم آورد (حسینی و همکاران، ۱۴۰۴؛ غفاریان یاسر، ۱۴۰۱). مشارکت والدین تحت هدایت مدیران فعال، از مشارکت منفعلانه در جلسات صرف فراتر رفته و به مشارکت در تصمیم گیری ها، برنامه ریزی ها، اجرای فعالیت ها و ارزشیابی از برنامه ها گسترش می یابد (علی بیگلو و همکاران، ۱۴۰۲). ایجاد محیط اعتمادآمیز، ارائه بازخورد مستمر، آموزش والدین و بهره گیری از فناوری های نوین ارتباطی از مهمترین راهکارهای عملی برای افزایش مشارکت والدین است (شهروزیان و همکاران، ۱۴۰۴). نتایج نشان می دهد که مشارکت موثر والدین نه تنها به ارتقای کیفیت یاددهی‑یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان منجر می شود، بلکه به ایجاد سرمایه اجتماعی مدرسه، افزایش اعتماد عمومی و شکل گیری شبکه های همکاری پایدار میان خانواده و مدرسه می انجامد. در پایان، مقاله با تاکید بر الزامات اجرایی و متناسب سازی با بافت آموزش ابتدایی ایران، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، مدیران و پژوهشگران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین ، مدیریت مدرسه ابتدایی ، سرمایه اجتماعی مدرسه ، تعامل خانه و مدرسه ، رهبری مشارکت محور