بررسی نقش معاون آموزشی در تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران به مثابه نقشه راهی جامع و مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی-ایرانی، افق های نوینی را برای نظام آموزشی کشور ترسیم نموده است. این سند که حاصل سال ها تامل نظری و نیازسنجی فرهنگی است، خواستار تغییر پارادایم از رویکردهای صرفا کمی و حافظه محور به سمت تربیت متربیانی متعهد، متخصص و دارای هویت الهی-انسانی می باشد . در این میان، تحقق چنین اهداف بلندی نیازمند بازتعریف نقش ها و کارکردهای تمامی کنشگران نظام تعلیم و تربیت، به ویژه در سطح مدرسه به عنوان مهمترین واحد اجرایی و تربیتی است. معاون آموزشی مدرسه، به عنوان دومین مقام اجرایی و تربیتی پس از مدیر، نقشی کلیدی و چندوجهی در هدایت جریان یاددهی-یادگیری، ایجاد محیط تربیتی مطلوب، و هماهنگی میان ارکان مختلف مدرسه ایفا می کند. با وجود این جایگاه راهبردی، شواهد پژوهشی حاکی از آن است که نقش معاون آموزشی غالبا به وظایف اداری، انضباطی و اجرایی صرف تقلیل یافته و از ایفای نقش حرفه ای خود به عنوان «رهبر آموزشی» فاصله گرفته است . این مقاله مروری با هدف بررسی و تبیین نقش معاون آموزشی در تحقق اهداف سند تحول بنیادین به رشته تحریر درآمده است. روش تحقیق در این مقاله، از نوع مروری نظام مند بوده و با جستجو در پایگاه های داده معتبر داخلی و خارجی از جمله پایگاه های اطلاعاتی وزارت آموزش و پرورش، دانشگاه فرهنگیان، پایگاه اطلاعات علمی ایران (مگیران)، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و نیز منابع کتابخانه ای، اقدام به گردآوری، طبقه بندی و تحلیل یافته های پژوهش های مرتبط در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ صورت گرفته است. این مقاله نتیجه گیری می کند که برای تحقق اهداف سند تحول بنیادین، ضروری است بازتعریفی اساسی از جایگاه، وظایف و اختیارات معاون آموزشی صورت پذیرد و با طراحی و اجرای برنامه های توانمندسازی حرفه ای مبتنی بر فلسفه سند، زمینه برای ارتقای نقش ایشان از یک متصدی اداری به یک رهبر تربیتی-آموزشی فراهم آید. ارائه یک مدل بومی از رهبری آموزشی برای معاونان، مبتنی بر مولفه هایی چون آگاهی بخشی، تدوین شرح وظایف شفاف، و تامین دوره های آموزشی پیش نیاز، می تواند گامی موثر در این راستا باشد .

کلیدواژه ها:

معاون آموزشی ، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ، رهبری آموزشی ، مدیریت مدرسه ، اهداف تربیتی ، کیفیت بخشی آموزشی.