تحول نقش معلم در عصر فناوری های هوشمند آموزشی

تحولات ناشی از انقلاب صنعتی چهارم و گسترش فناوری های هوشمند، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادین مواجه ساخته و نقش سنتی معلم را به چالش کشیده است. آموزش سنتی که بر انتقال یک سویه دانش و حافظه محوری استوار بود، با ظهور هوش مصنوعی و سیستم های یادگیری تطبیقی ناکارآمد شده و یادگیری به سمت شخصی سازی و تعامل بیشتر دانش آموز محور حرکت کرده است.این مقاله با رویکرد مروری–تحلیلی، ادبیات پژوهشی داخلی و بین المللی را بررسی کرده و ابعاد تحول نقش معلم در عصر فناوری های هوشمند را واکاوی می کند. تمرکز پژوهش بر بررسی تغییر وظایف معلمان، شایستگی های مورد نیاز و فرصت ها و چالش های مرتبط با کاربرد فناوری در آموزش است. یافته ها نشان می دهد فناوری های هوشمند بخش عمده ای از وظایف تکراری و اداری معلمان، مانند ارائه محتوای پایه و ارزیابی های اولیه، را بر عهده گرفته اند و در مقابل، معلم نقش های نوینی مانند تسهیل گری یادگیری، طراحی فعالیت های آموزشی، پشتیبانی عاطفی–اجتماعی و هدایت اخلاقی دانش آموزان را ایفا می کند. این تغییرات نیازمند شایستگی هایی فراتر از دانش موضوعی، شامل سواد دیجیتال، توانایی تحلیل داده های یادگیری و آگاهی از ملاحظات اخلاقی فناوری است. نتایج همچنین نشان می دهد که اگرچه در سطح جهانی همکاری انسان و هوش مصنوعی در آموزش در حال تثبیت است، نظام آموزشی ایران با چالش هایی همچون شکاف دیجیتال، محدودیت های زیرساختی و کمبود آموزش حرفه ای معلمان مواجه است. با این حال، جنبه های انسانی آموزش، از جمله همدلی، پرورش تفکر انتقادی و حمایت تربیتی، همچنان نقش محوری معلم را حفظ می کنند. در نهایت، موفقیت آموزش هوشمند به بازتعریف نقش معلم و توانمندسازی او برای تعادل میان فناوری و خرد انسانی وابسته است.

کلیدواژه ها:

معلم ، تحول ، هوشمندسازی ، یادگیری ، پداگوژی ، فناوری