اثر کارکرد اجرایی و حافظه کاری بر پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان دارای اختلال یادگیری

این پژوهش به بررسی نقش کارکرد اجرایی (EF) و حافظه کاری (Working Memory; WM) بر پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان دارای اختلال یادگیری (LD) می پردازد و با رویکرد مدل های چندسطعی سعی می کند تعیین کند آیا EF و WM به صورت مستقیم یا از طریق واسطه گری یا تعدیل گری بر پیشرفت تحصیلی اثر می گذارند. بر پایه چارچوب اکولوژیک-اجتماعی برونفنبرنر و نظریه های انگیزشی-شناختی، انتظار می رود LD با کاهش EF و WM همراه باشد و این دو سازه بتوانند مسیر اثر LD بر پیشرفت تحصیلی را تبیین کنند. نمونه ای تقریبی ۶۰۰ دانش آموز دوره های متوسطه اول و دوم از بافت های فرهنگی-اجتماعی گوناگون به روش نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای اندازه گیری شامل مقیاس LD (غربالگری)، باتری ارزیابی EF (اجرایی مانند واکنش-بازداری، حافظه کاری فعال و انعطاف پذیری)، مقیاس WM (مقاومت اجرایی حافظه ای)، و شاخص های پیشرفت تحصیلی مدرسه ای بود و داده ها از طریق پرسشنامه های خودگزارشی، مصاحبه های نیمه ساختاری و سوابق مدرسه جمع آوری شد. تحلیل های SEM و مدل های مسیر با رویکرد چندسطعی انجام شد تا روابط مستقیم و غیرمستقیم و نقش واسطه/تعدیل EF و WM در مسیر LD–پیشرفت تحصیلی روشن گردد. یافته های ابتدایی نشان می دهد که LD با پیشرفت تحصیلی رابطه منفی دارد و EF و WM می توانند نقش میانجی یا تعدیل کننده را ایفا کنند؛ به ویژه EF و WM بالا به بهبود پیشرفت تحصیلی در مواجهه با LD کمک می کنند و از طریق بهبود مهارت های خودتنظیمی و اجرای تکالیف، می تواند اثر LD را تعدیل نمایند. این یافته ها به طراحی مداخلات چندسطعی در مدارس ایران برای تقویت EF و WM و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان LD اشاره دارد.

کلیدواژه ها:

اختلال یادگیری ، کارکرد اجرایی ، حافظه کاری ، پیشرفت تحصیلی