شناسایی مولفه های روانی مرتبط با رها کردن و ترک تحصیل دانش آموزان

ترک تحصیل دانش آموزان یکی از چالش های اساسی در نظام های آموزشی جهان به شمار می رود که پیامدهای وسیعی در ابعاد فردی، اجتماعی و اقتصادی به دنبال دارد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و واکاوی مولفه های روانی مرتبط با این پدیده و نحوه تعامل این عوامل با شرایط محیطی، اجتماعی و اقتصادی است. این مطالعه با تکیه بر مرور جامع ادبیات علمی و پژوهش های تجربی نوین، به تبیین سازوکارهای روانی و انگیزشی موثر بر تمایل دانش آموزان به رها کردن مدرسه می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که مولفه های روانی نظیر خودکارآمدی تحصیلی، انگیزه درونی، رضایت از محیط مدرسه، مشارکت تحصیلی و سلامت روان، نقشی بنیادین و تعیین کننده در پیش بینی گرایش به ترک تحصیل ایفا می کنند. تاثیرگذاری این عوامل زمانی بیشینه می گردد که در کنار محیط اجتماعی و آموزشی مورد ارزیابی قرار گیرند. به عنوان مثال، حمایت های خانواده و مدرسه، کیفیت ارتباط با معلمان و همسالان، و سرمایه فرهنگی خانواده می توانند ادراک دانش آموزان از شایستگی و کنترل شخصی را تقویت نموده و در نتیجه، مشارکت و انگیزه آن ها برای ادامه تحصیل را ارتقا دهند. علاوه بر این، فشارهای اقتصادی و اجتماعی مانند محدودیت های مالی و نیاز به کار، در تعامل با عوامل روانی می توانند تمرکز دانش آموز را از تحصیل منحرف کرده و منجر به افت عملکرد و افزایش میل به ترک تحصیل شوند. همچنین، فرسودگی تحصیلی و استرس های مزمن می توانند اثرات حفاظتی مشارکت و انگیزش را کاهش داده و اهمیت مدیریت سلامت روان در مدارس را برجسته سازند. تحلیل داده ها تاکید دارد که رها کردن تحصیل یک رویداد ناگهانی نیست، بلکه حاصل فرآیندهای تجمعی روانی و محیطی است که در طول زمان شکل می گیرند. بنابراین، مداخلات جامع و چندبعدی که به طور همزمان به ابعاد روانی، اجتماعی و محیطی بپردازند، بالاترین کارایی را در کاهش نرخ ترک تحصیل خواهند داشت. چنین مداخلاتی شامل تقویت خودکارآمدی و انگیزش، بهبود روابط اجتماعی، مدیریت فرسودگی و استرس، حمایت خانوادگی و فراهم کردن امکانات آموزشی برابر است. در مجموع، نتایج نشان می دهند که ترک تحصیل پدیده ای چندعاملی و تعاملی است و درک آن نیازمند توجه همزمان به عوامل روان شناختی، محیطی، اقتصادی و اجتماعی می باشد. طراحی سیاست ها و برنامه های آموزشی مبتنی بر شواهد علمی می تواند نقشی حفاظتی و موثر در پیشگیری از این پدیده داشته باشد و بستر لازم برای توسعه پایدار و موفقیت تحصیلی دانش آموزان را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ترک تحصیل ، خودکارآمدی ، انگیزش تحصیلی ، درگیری تحصیلی