«مفهوم "خودشناسی" به عنوان مقدمه خداشناسی در حکمت های نهج البلاغه»

خودشناسی در حکمت اسلامی، به ویژه در نهج البلاغه، نقش بنیادینی در فرایند دستیابی به خداشناسی ایفا می کند. امام علی(ع) با تاکید بر شناخت نفس و جایگاه وجودی انسان، مسیر معرفتی و تربیتی را برای فهم حقیقت الهی روشن می سازد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعات متون نهج البلاغه و شروح معتبر آن، به بررسی نقش خودشناسی به عنوان مقدمه ای برای خداشناسی پرداخته است. یافته ها نشان می دهند که خودشناسی سه کارکرد اصلی دارد: نخست، درک وابستگی ontological انسان به خداوند و فهم محدودیت ها و فقر وجودی خود؛ دوم، زدودن حجاب های نفسانی و اخلاقی که مانع ادراک حقیقت می شوند؛ و سوم، ارتقای مسئولیت اخلاقی و تربیتی انسان در مسیر سلوک دینی. علاوه بر این، خودشناسی امکان بازشناسی و درک انعکاس صفات الهی در وجود انسان را فراهم می کند و بدین ترتیب، بنیان معرفتی، اخلاقی و تربیتی برای خداشناسی در نهج البلاغه شکل می گیرد. پژوهش حاضر نشان می دهد که خودشناسی نه تنها یک اصل نظری، بلکه ابزاری عملی برای رشد معنوی و تقویت تقوا و تواضع انسان است. نتایج این تحقیق می تواند به تدوین برنامه های آموزشی و تربیتی در حوزه معنویت اسلامی کمک کند و مسیر پژوهش های تطبیقی میان آموزه های نهج البلاغه و دیگر سنت های فلسفی و عرفانی را باز نماید.