رابطه ی سبک ارتباطی معلمان با اعتماد به نفس تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

در نظام آموزشی امروز، کیفیت ارتباط میان معلم و دانش آموز به عنوان یکی از مولفه های بنیادین در رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی فراگیران شناخته می شود. ارتباط موثر و انسانی میان معلم و دانش آموز نه تنها بر انگیزش درونی و نگرش مثبت آنان نسبت به یادگیری تاثیرگذار است، بلکه در شکل گیری و تقویت اعتماد به نفس تحصیلی نیز نقشی تعیین کننده دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه ی بین سبک های ارتباطی معلمان (از جمله سبک قاطعانه، منفعلانه و پرخاشگرانه) با اعتماد به نفس تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است.در این پژوهش توصیفی–همبستگی، جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع ابتدایی مدارس دولتی و غیردولتی بود. نمونه گیری به روش تصادفی خوشه ای انجام گرفت و داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد سبک ارتباطی معلم و مقیاس اعتماد به نفس تحصیلی جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام شد تا میزان تاثیر سبک های ارتباطی مختلف بر مولفه های اعتماد به نفس تحصیلی (نظیر خودارزیابی تحصیلی، احساس شایستگی و خودکارآمدی تحصیلی) تعیین گردد.یافته ها نشان داد میان سبک ارتباطی قاطعانه معلمان و سطح اعتماد به نفس تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ در حالی که سبک های منفعلانه و پرخاشگرانه با سطوح پایین تر اعتماد به نفس تحصیلی مرتبط بودند. این نتایج بیانگر آن است که نوع تعامل و نحوه ی ارتباط معلم با دانش آموزان می تواند به طور مستقیم بر درک آن ها از توانایی های خود و بر احساس ارزشمندی در فرآیند یادگیری تاثیر بگذارد.از منظر کاربردی، یافته های پژوهش اهمیت تربیت معلمان در حوزه مهارت های ارتباطی را دوچندان می کند. آموزش سبک های ارتباطی اثربخش به معلمان می تواند موجب تقویت جو عاطفی مثبت در کلاس، افزایش احساس امنیت روانی و در نتیجه ارتقای اعتماد به نفس تحصیلی در دانش آموزان شود. بدین ترتیب، بهبود تعاملات کلامی و غیرکلامی معلمان می تواند عاملی مهم در بهینه سازی کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری و پرورش دانش آموزانی باانگیزه، خودباور و مسئولیت پذیر باشد.پژوهش حاضر ضمن تاکید بر نقش کلیدی ارتباط انسانی در کلاس درس، پیشنهاد می کند که برنامه های توسعه حرفه ای معلمان شامل دوره های آموزشی ویژه در زمینه ی مهارت های ارتباطی، هوش هیجانی و مدیریت ارتباط با دانش آموزان باشد تا بتوان به شکلی نظام مند اعتماد به نفس تحصیلی را در میان دانش آموزان ابتدایی تقویت کرد.کلیدواژه ها: سبک ارتباطی معلم، اعتماد به نفس تحصیلی، دانش آموزان ابتدایی، تعامل آموزشی، خودکارآمدی تحصیلی.