چگونه می‎توان با تقویت رابطه معلم و دانش آموز، استرس را کاهش و انگیزه ی یادگیری درس فیزیک را در دانش آموزان پایه ی دهم افزایش داد؟

پژوهش حاضر در قالب یک اقدام پژوهی با هدف بررسی چگونگی تقویت رابطه معلم و دانش آموز برای کاهش اضطراب تحصیلی و افزایش انگیزه یادگیری درس فیزیک در دانش آموزان پایه دهم انجام شد. مسئله اصلی آن بود که بخش قابل توجهی از دانش آموزان با وجود توانایی های بالقوه، به دلیل اضطراب بالا و انگیزه پایین، عملکرد مطلوبی در یادگیری مفاهیم فیزیک نداشتند. جامعه آماری پژوهش شامل۳۵ دانش آموز دختر پایه دهم دبیرستان نورالهدی واقع در منطقه تبادگان مشهد بود. گردآوری داده ها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه نیمه ساختاریافته، پرسشنامه اضطراب تحصیلی، پرسشنامه انگیزه یادگیری و بررسی سوابق تحصیلی صورت گرفت. پس از تحلیل داده های اولیه، مداخلات متنوعی طراحی و اجرا شد که شامل: ایجاد فرصت های گفت وگو و بازخورد فردی، بازی سازی مفاهیم فیزیکی، دفترچه موفقیت شخصی، تمرینات آرام سازی، تشکیل گروه های یادگیری مشارکتی و بازخورد مستمر بود. یافته های کمی و کیفی نشان داد که پس از اجرای مداخلات، میانگین اضطراب تحصیلی از ۳/۷ به ۲/۵ کاهش یافت و مولفه ترس از اشتباه نیز به طور محسوسی پایین آمد. در مقابل، میانگین انگیزه یادگیری از ۳/۴ به ۴/۲ افزایش یافت و مشارکت فعال در فعالیت های گروهی بهبود یافت. نتایج کیفی مصاحبه ها و مشاهدات نیز حاکی از افزایش اعتماد متقابل، تقویت ارتباط عاطفی و کاهش احساس فشار روانی در کلاس بود. علاوه بر این، مقایسه سوابق تحصیلی نشان داد که تعداد دانش آموزان دارای نمرات پایین کاهش یافته و تعداد نمرات بالاتر افزایش پیدا کرده است. این نتایج با مطالعات پیشین در زمینه نقش محیط حمایتی، بازخورد مستمر و یادگیری مشارکتی در کاهش اضطراب و ارتقای انگیزه (رضوی، ۱۴۰۲؛ گیلیز، ۲۰۱۶؛ شریفی، ۱۳۹۹) همسو است. دستاورد مهم این اقدام پژوهی تاکید بر این نکته است که رابطه معلم–دانش آموز فراتر از یک ارتباط آموزشی صرف، عاملی کلیدی در ایجاد امنیت روانی، افزایش انگیزه درونی و بهبود عملکرد تحصیلی است. در مجموع، پژوهش حاضر الگویی ارائه می دهد که نشان می دهد با ترکیب مداخلات حمایتی، فعالیت های خلاقانه و بازخورد مستمر می توان درس های دشوار و انتزاعی همچون فیزیک را به تجربه ای جذاب تر، کم استرس تر و انگیزه بخش تر برای دانش آموزان تبدیل کرد.