نقش فراشناخت در استفاده موثر از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند یادگیری

با گسترش روزافزون فناوری های هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، نحوه تعامل دانش آموزان با این ابزارها به یکی از دغدغه های اصلی پژوهشگران حوزه یادگیری تبدیل شده است. در این میان، فراشناخت یعنی آگاهی فرد از فرآیندهای ذهنی خود و توانایی تنظیم و کنترل آن ها نقشی کلیدی در بهره برداری موثر از ابزارهای هوشمند ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سطح فراشناخت دانش آموزان و میزان اثربخشی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند یادگیری انجام شده است.این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با مشارکت ۱۲۰ دانش آموز دوره متوسطه در سه مدرسه هوشمند انجام شد. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسش نامه فراشناختی، آزمون های عملکردی یادگیری، و تحلیل تعامل با پلتفرم های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی بود. نتایج نشان داد که دانش آموزانی که از سطح بالاتری از مهارت های فراشناختی برخوردار بودند، توانستند به طور موثرتری از قابلیت های شخصی سازی، بازخورد آنی، و مسیرهای یادگیری تطبیقی در ابزارهای هوش مصنوعی بهره مند شوند. همچنین، این گروه در حل مسئله، تفکر انتقادی و حفظ اطلاعات عملکرد بهتری داشتند.یافته ها حاکی از آن است که آموزش مهارت های فراشناختی می تواند به عنوان پیش نیاز ضروری برای استفاده موفق از فناوری های هوشمند در آموزش در نظر گرفته شود. در نتیجه، پیشنهاد می شود که برنامه های درسی با رویکرد تلفیقی، به گونه ای طراحی شوند که همزمان با آموزش محتوای علمی، مهارت های فراشناختی را نیز در دانش آموزان تقویت کنند تا زمینه ساز یادگیری عمیق و پایدار در عصر دیجیتال باشند.کلمات کلیدی: فراشناخت ، هوش مصنوعی در آموزش ، یادگیری در محیط های فناورانه ، یادگیری خودراهبر.