تدریس معکوس به عنوان یک راهبرد: کاوشی در تاثیرات آن بر ابعاد روان شناختی و عملکردی یادگیری ریاضی در مقطع متوسطه اول

نظام های آموزشی معاصر در پی راهبردهایی هستند که نه تنها انتقال محتوا، بلکه پرورش یادگیرندگانی با انگیزه، خودباور و ماهر در تفکر پیچیده را ممکن سازند. این مطالعه با هدف کاوش عمیق تاثیر راهبرد تدریس معکوس بر دو بعد حیاتی اما اغلب مجزای یادگیری ریاضی-ابعاد روان شناختی (شامل خودکارآمدی و اضطراب ریاضی) و ابعاد عملکردی (شامل مهارت حل مسئله و پیشرفت تحصیلی) در دانش آموزان دوره متوسطه اول طراحی شد. این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل و جامعه آماری دانش آموزان پسر پایه هشتم منطقه ۴ تهران (سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳) انجام شد. ۵۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (۲۵ نفر) و کنترل (۲۵ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه، مباحث «جبر و معادله» را با الگوی تدریس معکوس آموزش دید، درحالی که گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های استاندارد خودکارآمدی ریاضی (MSEQ) و اضطراب ریاضی (MARS)، و آزمون های معلم ساخته مهارت حل مسئله و پیشرفت تحصیلی بودند. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ انجام شد. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره پس از کنترل نمرات پیش آزمون نشان داد که تفاوت معناداری بین دو گروه در ترکیب متغیرهای وابسته وجود دارد (آماره F = ۴۲.۷۶، درجه آزادی اثر = ۴، درجه آزادی خطا = ۴۳، سطح معناداری p < ۰.۰۰۱). تحلیل های تکمتغیره نیز حاکی از آن بود که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معناداری در نمرات خودکارآمدی ریاضی (p < ۰.۰۰۱) و مهارت حل مسئله (p < ۰.۰۰۱)، و کاهش معناداری در نمرات اضطراب ریاضی (p < ۰.۰۰۱) داشت. همچنین، پیشرفت تحصیلی این گروه به طور قابل توجهی بالاتر بود (p < ۰.۰۰۱)..یافته ها به طور قاطع از این ایده حمایت می کند که تدریس معکوس، فراتر از یک بازآرایی ساده، یک راهبرد آموزشی یکپارچه ساز و توانمندکننده است. این راهبرد به طور همزمان می تواند با بهبود وضعیت روان شناختی دانش آموزان (تقویت خودباوری و کاهش اضطراب)، بستر لازم برای ارتقای عملکرد شناختی و تحصیلی آنان (مهارت حل مسئله و پیشرفت درسی) را فراهم آورد.