طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه مثبت نگر مبتنی بر روان شناسی مثبت نگر برای رشد اجتماعی-عاطفی دانش آموزان

هدف:پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک الگوی جامع مدرسه مثبت نگر مبتنی بر اصول روان شناسی مثبت نگر و متناسب با بافت فرهنگی آموزشی ایران، به منظور ایجاد محیط های حمایت گر برای رشد اجتماعی-عاطفی دانش آموزان انجام شده است.روش: این مطالعه به روش آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از روش سنتز پژوهی نظام مند و تحلیل محتوای ۵۸ منبع معتبر داخلی و خارجی، و همچنین مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ خبره (متخصصان روان شناسی تربیتی، برنامه ریزی درسی و مدیران مدارس)، مولفه های الگوی اولیه استخراج شد. در فاز کمی، الگوی طراحی شده با روش دلفی فازی در سه راند توسط ۲۰ خبره اعتبارسنجی شد. برای بررسی مقدماتی اثربخشی، یک مطالعه شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بر روی ۶۰ دانش آموز دوره دوم ابتدایی انجام گردید.یافته ها: الگوی نهایی مشتمل بر ۵ بعد اصلی و ۱۸ مولفه شناسایی شد: ۱) فرهنگ و اقلیم مدرسه مثبت (شامل جو احترام آمیز، روابط مثبت، عدالت آموزشی)، ۲) آموزش مهارت های اجتماعی-عاطفی (خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های رابطه ای، تصمیم گیری مسئولانه)، ۳) شیوه های انضباطی احیاگر، ۴) مشارکت خانواده و جامعه، و ۵) بهزیستی معلمان. شاخص توافق خبرگان (CR > ۰.۷) و شاخص ناهمخوانی فازی (d < ۰.۲) نشان دهنده اعتبار بالای الگو بود. نتایج مطالعه شبه آزمایشی نیز بهبود معنادار (p < ۰.۰۱) در مهارت های خودآگاهی، همدلی و حل تعارض در گروه آزمایش را نشان داد.نتیجه گیری: الگوی طراحی شده چارچوبی نظام مند و بومی برای تحقق مدرسه مثبت نگر در ایران ارائه می دهد. اجرای این الگو می تواند به ایجاد محیط های آموزشی پیشگیرانه، رشددهنده و شکوفاساز منجر شود که در آن همزمان با ارتقای شاخص های بهزیستی، مهارت های اجتماعی-عاطفی دانش آموزان نیز تقویت می گردد.