بررسی اثربخشی آموزش مسئله محور در توسعه توانایی حل مسئله دانش آموزان ابتدایی نقده

در دنیای معاصر که با پیشرفت های سریع فناوری و پیچیدگی مسائل جهانی همراه است، پرورش دانش آموزانی با قابلیت حل مسئله خلاقانه به یکی از اولویت های اصلی نظام های آموزشی تبدیل شده است. با این حال، رویکردهای سنتی آموزش، که بر انتقال محتوای مجزا و معلم محور تاکید دارند، اغلب در ایجاد پیوند معنادار میان آموخته ها و کاربردهای واقعی زندگی ناکام مانده اند. این پژوهش با تمرکز بر مدارس ابتدایی شهرستان نقده، به بررسی اثربخشی آموزش مسئله محور (PBL) در توسعه توانایی حل مسئله دانش آموزان می پردازد. آموزش مسئله محور، به عنوان پارادایمی نوین و تلفیقی، دانش آموزان را در موقعیت های واقعی و چالش برانگیز قرار می دهد تا تفکر نقادانه، خلاقیت و همکاری را تقویت کند.مبانی نظری پژوهش بر اهمیت دوره ابتدایی به عنوان پایه شکل گیری شخصیت و یادگیری پایدار تاکید دارد (آذینفر و موسی پور، ۱۳۸۵؛ حاتم و زینالی، ۱۳۹۶). برنامه درسی تلفیقی، با درهم آمیختن رشته ها، پلی میان دانش نظری و عملی ایجاد می کند (سیدکلان و حسین زاده، ۱۴۰۱). پیشینه پژوهش های داخلی (زینلی پور و همکاران، ۱۴۰۲؛ مسلمی، ۱۴۰۱؛ زارعی، ۱۴۰۱) و خارجی (وهبه و همکاران، ۲۰۲۲؛ ابوعیتا و همکاران، ۲۰۲۲؛ دگنگ و همکاران، ۲۰۲۱؛ اوزکان، ۲۰۲۱) نشان دهنده اثربخشی رویکردهای تلفیقی در بهبود خلاقیت، حل مسئله و درک مفهومی است.روش شناسی پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهرستان نقده در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود و نمونه ۳۰ نفره به صورت هدفمند انتخاب شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری و با نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید. اعتبار داده ها با روش هایی همچون بررسی توسط اعضا و روش های مثلث سازی تضمین شد.یافته ها حاکی از آن است که آموزش مسئله محور، با تاکید بر یادگیری یکپارچه، مشارکت گروهی و کاربرد واقعی، توانایی حل مسئله را به طور معنادار ارتقا می دهد. تمایزهای کلیدی با آموزش سنتی شامل نقش فعال دانش آموز، تلفیق هنری و خلاقیت است. اهداف رویکرد شامل تربیت نیروی انسانی چندمهارتی، پاسخگویی به تحولات فناورانه و تقویت مهارت های قرن ۲۱ است. محتوای آموزشی زمینه محور و روش های ارزشیابی فرآیندمحور (مانند خودسنجی و ارزیابی پروژه ای) نیز برجسته شدند.در نتیجه، این رویکرد می تواند الگویی برای بازنگری برنامه درسی ایران باشد. پیشنهادها شامل آموزش ضمن خدمت معلمان، بازنگری محتوا و ایجاد شبکه های یادگیری محلی است. پژوهش های آتی بر مطالعات طولی و تطبیقی تمرکز کنند.