اثربخشی آموزش فلسفه برای کودکان بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان در مقطع ابتدایی

آموزش فلسفه برای کودکان (Philosophy for Children) به عنوان یک رویکرد نوین تربیتی، با هدف ارتقای مهارت های شناختی و اخلاقی، در سال های اخیر توجه پژوهشگران تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده است. هدف این مطالعه بررسی اثربخشی آموزش فلسفه بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان مقطع ابتدایی است. این تحقیق از نوع پژوهش شبه آزمایشی با طراحی پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل می باشد. نمونه تحقیق شامل ۶۰ دانش آموز پایه چهارم و پنجم از دو مدرسه ابتدایی منتخب بود که به صورت تصادفی در گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. در گروه آزمایش، برنامه آموزشی فلسفه برای کودکان به مدت هشت هفته و در قالب جلسات هفتگی ۹۰ دقیقه ای اجرا شد، در حالی که گروه کنترل برنامه معمول درسی را دنبال می کرد. ابزار گردآوری داده ها شامل مقیاس استاندارد تفکر انتقادی کودکان بود که از نظر روایی و پایایی تایید شده است.یافته ها نشان داد که آموزش فلسفه برای کودکان به طور معناداری مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان را در حوزه های تحلیل، تبیین، ارزیابی و استدلال تقویت می کند. این نتایج حاکی از آن است که رویکرد فلسفی می تواند توانمندی های ذهنی و مهارت حل مسئله کودکان را بهبود بخشد و آنها را در مواجهه با مسائل پیچیده روزمره توانمند سازد. همچنین، یافته ها نشان داد که تعامل گروهی و بحث های هدایت شده در کلاس فلسفه، مهارت پرسشگری، تفکر خلاق و انعطاف پذیری ذهنی دانش آموزان را ارتقا می دهد.این پژوهش بر اهمیت گنجاندن آموزش فلسفه در برنامه های درسی ابتدایی و توسعه فعالیت های مشارکتی مبتنی بر بحث و استدلال تاکید دارد. نتایج می تواند برای معلمان، برنامه ریزان آموزشی و سیاست گذاران حوزه تعلیم و تربیت، در راستای تقویت مهارت های تفکر انتقادی و خوداندیشی دانش آموزان راهگشا باشد.کلیدواژه ها: آموزش فلسفه برای کودکان، تفکر انتقادی، مهارت های شناختی، مدرسه ابتدایی، توسعه ذهنی، برنامه درسی نوین، یادگیری مشارکتی.