تحلیل محتوای کتاب های درسی ابتدایی از منظر پرورش تفکر انتقادی

این پژوهش با هدف تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی ایران از منظر میزان توجه به پرورش تفکر انتقادی انجام شده است. تفکر انتقادی به عنوان یکی از اهداف غایی نظام های آموزشی مترقی، مجموعه ای از مهارت ها و گرایش های ذهنی شامل پرسش گری، استدلال منطقی، تحلیل، قضاوت منصفانه، حل مسئله و خلاقیت شناختی است. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوا با رویکردی کیفی-توصیفی است و جامعه آماری آن، کتب درسی پایه های اول تا ششم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ می باشد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه در سال های اخیر رویکردهایی جهت فعال سازی یادگیرنده در کتب درسی دیده می شود، اما محتوای موجود عمدتا بر انتقال اطلاعات و محفوظات متمرکز است و به صورت نظام مند و عمیق به پرورش مولفه های تفکر انتقادی نپرداخته است. فعالیت های طرح شده اغلب سطحی و جهت دار هستند و فضای کمتری برای تفکر مستقل، طرح پرسش های بنیادین، نقد سازنده و ابراز دیدگاه های بدیع فراهم می کنند. این مقاله با ارائه نمونه هایی عینی از محتوای کتب، نقاط قوت و ضعف موجود را بررسی کرده و در نهایت پیشنهادهایی برای بازنگری در برنامه ریزی درسی و تدوین محتوا با هدف تربیت شهروندان اندیشمند و نقاد ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، کتاب های درسی ابتدایی ، تحلیل محتوا ، برنامه ریزی درسی ، پرسشگری ، مهارت های شناختی.