تاثیر آموزش سواد رسانه ای بر کاهش باورپذیری اخبار جعلی: مطالعه ای در حوزه آموزش و مدرسه

در عصر اطلاعات که جریان سیال و نامحدود داده ها از طریق شبکه های اجتماعی و رسانه های دیجیتال، ماهیت تعاملات اجتماعی و شناختی انسان ها را دگرگون کرده است، پدیده انتشار و باورپذیری «اخبار جعلی» (Fake News) به یکی از بزرگترین چالش های معرفتی و اجتماعی تبدیل شده است. این اخبار که با هدف فریب، تضعیف اعتماد عمومی و تاثیرگذاری بر افکار عمومی تولید می شوند، به دلیل ساختار جذاب، انتشار سریع و بهره گیری از سوگیری های شناختی، به سرعت در میان جوامع گسترش می یابند. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل مفهومی نقش بنیادین آموزش سواد رسانه ای (Media Literacy Education) در تقویت توانایی افراد، به ویژه دانش آموزان، برای شناسایی، ارزیابی و در نهایت، کاهش باورپذیری این اطلاعات گمراه کننده انجام شده است. این تحقیق با رویکردی تحلیلی-مفهومی، ابتدا به تعریف دقیق مولفه های سواد رسانه ای و ساختار اخبار جعلی پرداخته و سپس سازوکارهای روان شناختی که افراد را مستعد پذیرش این محتواها می سازد (مانند سوگیری تاییدی و سادگی شناختی) را واکاوی می کند. یافته های نظری نشان می دهند که آموزش رسمی در نظام مدرسه، به ویژه با تمرکز بر مهارت های تفکر انتقادی، تحلیل منابع، درک الگوریتم های رسانه ای و تشخیص اهداف پنهان تولید محتوا، موثرترین راهبرد بلندمدت برای ایمن سازی جامعه در برابر تبلیغات و فریب های رسانه ای است. نتیجه گیری کلی بر این نکته تاکید دارد که سواد رسانه ای صرفا یک مهارت فنی نیست، بلکه یک چارچوب فکری لازم برای شهروندی فعال و مسئول در محیط دیجیتال محسوب می شود و ادغام نظام مند آن در برنامه درسی مدارس، یک ضرورت استراتژیک است.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، اخبار جعلی ، آموزش سواد رسانه ای ، تفکر انتقادی ، باورپذیری اطلاعات ، نظام مدرسه