از اجرای دستورالعمل تا طراحی تجربه های یادگیری؛ معاونت خلاق

آموزش و پرورش در عصر حاضر، بیش از هر زمان دیگری، با چالش های ناشی از تغییرات سریع فناورانه، اجتماعی و اقتصادی مواجه است. در این میان، نظام های آموزشی سنتی که عمدتا بر رویکرد اجرای دستورالعمل ها و انتقال دانش متمرکز بوده اند، قادر به پاسخگویی موثر به نیازهای نسلی نوظهور که در دنیایی پویا و پیچیده رشد می کند، نیستند. این مقاله با رویکردی تحلیلی-پژوهشی، به بررسی گذار از مدل صرفا دستوری به سوی طراحی تجربه های یادگیری نوآورانه در مدارس می پردازد و نقش محوری «معاونت خلاق» را در این تحول مورد تاکید قرار می دهد. در ابتدا، به عقب ماندگی های نظام های آموزشی مبتنی بر اجرای دستورالعمل ها اشاره شده و پیامدهای منفی آن بر خلاقیت، تفکر انتقادی و انگیزه درونی دانش آموزان تبیین می گردد. سپس، مفهوم «طراحی تجربه های یادگیری» به عنوان الگویی نوین معرفی می شود که بر یادگیرنده، کنشگری او، و خلق معانی شخصی تاکید دارد. در ادامه، این مقاله به تحلیل عمیق نقش معاونت خلاق در این گذار می پردازد. معاونت خلاق، نه تنها یک موقعیت سازمانی، بلکه یک رویکرد مدیریتی و رهبری آموزشی است که توانایی تحول آفرینی در محیط مدرسه را داراست. این نقش شامل شناسایی و پرورش خلاقیت در بین کارکنان، تسهیل فرآیندهای نوآوری، تشویق به آزمون و خطا، و ایجاد فضایی امن برای تجربیات یادگیری متفاوت است. همچنین، معاونت خلاق با درک عمیق از نظریه های یادگیری نوین، مانند یادگیری اکتشافی، مبتنی بر پروژه، و یادگیری سیار، می تواند راهنمای معلمان در طراحی درس هایی باشد که فراتر از چارچوب های سنتی و خشک، تجربه هایی غنی، معنادار و ماندگار برای دانش آموزان فراهم آورند. این مقاله به تفصیل به بررسی راهکارها و استراتژی هایی می پردازد که معاونت خلاق می تواند برای پیاده سازی این رویکرد اتخاذ نماید، از جمله آموزش های هدفمند برای معلمان، ایجاد شبکه های همیاری و تبادل تجربه، و استفاده از فناوری های نوین در جهت غنی سازی فرایندهای یاددهی-یادگیری. در این راستا، به ادبیات پژوهشی ایرانی در حوزه مدیریت آموزشی و نوآوری در مدارس نیز پرداخته شده و سعی بر آن است تا با پیوند نظریه های جهانی و تجربیات بومی، چارچوبی عملیاتی برای مدارس کشور ارائه گردد. در نهایت، نتیجه گیری این پژوهش بر ضرورت بازتعریف نقش های مدیریتی در مدارس، با تاکید بر جایگاه «معاونت خلاق»، برای دستیابی به نظام آموزشی پویا، پاسخگو و آماده برای مواجهه با چالش های آینده تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

دستورالعمل ، تجربه یادگیری ، طراحی آموزشی ، معاونت خلاق ، نوآوری آموزشی ، رهبری آموزشی ، تحول مدرسه ، یادگیری عمیق ، خلاقیت ، اقتباس