معاونت مدرسه به عنوان پیشران تحول فناورانه در نظام آموزشی

معاونت مدرسه به عنوان واحدهای مستقیم مدیر رویکردهای راهبری میانی در سازمان های آموزشی، نقشی کلیدی در ایجاد، تبیین و پشتیبانی از فرایندهای تغییر فناورانه ایفا می کند. این مقاله با رویکرد تحلیلی–توصیفی به بررسی جایگاه و کارکرد معاونت مدرسه در پیاده سازی و تداوم تحول فناورانه در نظام آموزشی ایران می پردازد. مسئله اصلی که مورد توجه قرار می گیرد، شکاف میان سیاست های فناوری آموزشی و عمل آموزشی در مدارس است و اینکه چگونه رهبری میانی به خصوص معاونت مدرسه می تواند با بازتولید فرایندهای سازمانی، فرهنگ سازمانی، و توانمندسازی معلمان، به نهادینه شدن استفاده از فناوری های نوین در فرایند تدریس یا یادگیری منتهی شود. هدف این پژوهش، تشریح و تحلیل مولفه های کلیدی تبدیل نقش معاونت مدرسه از یک واحد اداری به یک محور فعال تحول فناورانه است که با تکیه بر چارچوب های گفتاری-عملی رهبری فناورانه و مدیریت تغییر، به توضیح نحوه ایجاد زیرساخت های مدیریتی، سیاست گذاری درون مدی، و ارتباط با سیاست های کلان آموزشی می انجامد. روش پژوهش، ترکیبی از مرور ادبیات مرتبط، تحلیل محتوای مستندات رسمی، و بازتاب های تجربی مطالعات موردی ایرانی و بین المللی است تا هم زمان به تبیین مفهومی و ارائه چارچوب اجرایی دست یابیم. نتایج مفهومی نشان می دهد که موفقیت تحول فناورانه در مدارس از همسویی سه گانه رهبری میانی، فرهنگ آموزشی، و ساختار مدیریتی نشات می گیرد: توسعه استراتژی فناورانه مدرسه ای، ایجاد سازوکارهای پایش و ارزیابی کاربرد فناوری، و تقویت توانمندی معلمان از طریق طرح های توسعه حرفه ای هدفمند. این مقاله همچنین نشان می دهد که معاونت مدرسه می تواند با ایجاد شبکه های حمایتی بین سازمانی، ارتقای کارایی فرایندهای تصمیم گیری در مدرسه و تسهیل ارتباط بین سیاستگذاران و کارکنان آموزشی، به تحقق اهداف فناوری آموزشی در سطح مدرسه کمک نماید. از منظر مفهومی، تحول فناورانه تنها به تجهیز منابع فناورانه اطلاق نمی شود بلکه به بازتعریف نقش های سنتی، بازنگری فرایندهای تدریس و ارزیابی، و به کارگیری تحلیل های داده محور برای بهبود نتیجه های یادگیری منجر می گردد. با این رویکرد، مقاله پیشنهاد می دهد که راهبردهای کلان مدرسه ای باید با توجه به زمینه های محلی، فرهنگ سازمانی، و نیازهای دانش آموزان و معلمان طراحی شوند و در عین حال از سازوکارهای شفافیت تصمیم گیری و پاسخگویی آموزشی پشتیبانی کنند. کلید نتیجه گیری این است که معاونت مدرسه می تواند به عنوان پیشران تحول فناورانه در نظام آموزشی، با کاربست مدل های مشارکتی، آموزش های هدفمند، و طراحی فرایندهای مدیریت داده و فناوری، نقش هم پای نهادهای سیاستگذار و نهادهای اجرایی را ایفا کند و بدین وسیله امکان بهبود کیفیت یادگیری و عدالت آموزشی را تقویت نماید.

کلیدواژه ها:

معاونت مدرسه ، رهبری فناورانه ، تحول فناورانه آموزشی ، فرهنگ فناوری آموزشی ، توانمندسازی معلمان ، سیاست گذاری آموزشی ، مدیریت داده در مدارس ، نهادینه سازی فناوری آموزش ، مدیریت تغییر آموزشی ، پیوند سیاست و عمل آموزشی