گذار از حفظ کردن به تحلیل کردن: طراحی آزمون های عملکردی برای درس فارسی به جای آزمون های تستی متوسطه اول

نظام آموزشی ایران در مقطع متوسطه اول، سال هاست که با چالش سلطه ی آزمون های عینی و تستی بر فرآیند یاددهی-یادگیری درس ادبیات فارسی دست وپنج نرم می کند. این رویکرد سنتی که بر سنجش محفوظات (معنی لغت، تاریخ ادبیات و شناسایی صوری آرایه ها) تمرکز دارد، عملا اهداف عالی برنامه درسی ملی مبنی بر پرورش مهارت های زبانی، تفکر انتقادی و درک زیبایی شناسی را به حاشیه رانده است. مقاله حاضر با نقد بنیادین آزمون های مداد-کاغذی رایج، الگوی جایگزین «سنجش عملکردی» (Performance Assessment) را پیشنهاد می دهد. در این الگو، دانش آموز به جای انتخاب گزینه صحیح، موظف به تولید پاسخ، تحلیل متن و به کارگیری دانش ادبی در موقعیت های واقعی است. پژوهش حاضر ضمن تبیین مبانی نظری سنجش اصیل، راهکارهای عملی برای طراحی آزمون های عملکردی در سه قلمرو زبانی، ادبی و فکری ارائه می دهد و نشان می دهد که چگونه می توان با استفاده از ابزارهایی نظیر پوشه کار، آزمون های عملکردی کتبی و پروژه های خلاق، گذار از سطح دانش به سطوح تحلیل و ترکیب در بلوم را محقق ساخت.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: سنجش عملکردی ، آموزش زبان و ادبیات فارسی ، ارزشیابی توصیفی ، متوسطه اول ، مهارت های زبانی ، تفکر انتقادی ، طراحی آموزشی.