بررسی تاثیر تعامل معلم–دانش آموز بر شکل گیری خودپنداره تحصیلی

این مقاله به بررسی تاثیر تعاملات پویا و کیفی میان معلمان و دانش آموزان بر شکل گیری و تقویت خودپنداره تحصیلی دانش آموزان می پردازد. خودپنداره تحصیلی، به عنوان یکی از مولفه های کلیدی خودپنداره کلی فرد، نقش محوری در انگیزش درونی، عملکرد تحصیلی و موفقیت بلندمدت دانش آموزان ایفا می کند. تعامل معلم–دانش آموز (Teacher–Student Interaction - TSI) فراتر از انتقال صرف اطلاعات است؛ این تعاملات شامل ابعاد عاطفی، حمایتی، انضباطی و شناختی بوده و چارچوبی را فراهم می سازد که دانش آموزان از طریق آن، شایستگی ها و ارزش خود را در حوزه یادگیری درونی سازی می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی-تلفیقی، بر این فرض استوار است که تعاملات مثبت، سازنده، مبتنی بر اعتماد و احترام متقابل، منجر به افزایش احساس کفایت تحصیلی، کاهش اضطراب آزمون و گرایش بیشتر به چالش های یادگیری می شود، در حالی که تعاملات منفی یا غایب، می تواند خودپنداره تحصیلی را تضعیف کرده و به شکاف عملکردی دامن زند. تحلیل های مبتنی بر نظریه های دلبستگی در آموزش و نظریه خودتعیین گری نشان می دهد که فراهم آوردن محیطی ایمن که در آن بازخوردها سازنده و مبتنی بر تلاش باشند، مستقیما بر باورهای خودکارآمدی دانش آموز اثر می گذارد. علاوه بر این، سبک های تعاملی معلم (مانند سبک های اقتدارگرایانه در مقابل مشارکتی) به طور معناداری بر ادراک دانش آموز از محیط یادگیری و در نتیجه بر ثبات و دقت خودپنداره تحصیلی او تاثیرگذار است. این مقاله با جمع بندی یافته های پژوهشی و ارائه چارچوبی نظری، بر لزوم آموزش و توانمندسازی معلمان برای برقراری تعاملات کیفی تاکید دارد تا از این طریق، سرمایه گذاری اجتماعی و عاطفی موثری در جهت بهبود فرآیندهای یاددهی-یادگیری و ارتقاء سلامت روانی و تحصیلی دانش آموزان صورت پذیرد.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم–دانش آموز ، خودپنداره تحصیلی ، خودکارآمدی تحصیلی ، انگیزش درونی ، روان شناسی تربیتی ، بازخورد سازنده.