بازنگری شناختی در نظام ارزشیابی آموزشی و نقش آن در کاهش یادگیری پراکنده دانش آموزان

نظام ارزشیابی آموزشی یکی از موثرترین اجزای پنهان ساختار مدرسه ای است که به صورت مستقیم و غیرمستقیم، شیوه تدریس معلمان و الگوی یادگیری دانش آموزان را هدایت می کند. در ساختار رایج آموزش وپرورش، ارزشیابی غالبا بر بازتولید اطلاعات جزئی، سرعت پاسخ گویی و پوشش کمی محتوا متمرکز است؛ رویکردی که با اصول شناختی یادگیری، به ویژه محدودیت حافظه فعال و ضرورت انسجام مفهومی، هم راستایی اندکی دارد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–شناختی و مدرسه محور، به بازنگری در منطق ارزشیابی آموزشی می پردازد و نشان می دهد چگونه الگوهای ارزشیابی رایج، از طریق افزایش بار شناختی برون زاد و تقویت پردازش سطحی، به شکل گیری یادگیری پراکنده منجر می شوند. یافته های تحلیلی حاکی از آن است که بازتعریف ارزشیابی بر اساس شاخص های انسجام مفهومی و سازمان دهی شناختی، می تواند بدون تغییر محتوای درسی، کیفیت یادگیری مدرسه ای را به طور معنادار ارتقا دهد.واژگان کلیدی: ارزشیابی آموزشی، بار شناختی، یادگیری پراکنده، انسجام مفهومی، حافظه فعال، آموزش وپرورش