تاثیر بازی های آموزشی دیجیتال بر علاقه، انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره اول ابتدایی: یک مطالعه ترکیبی در مدرسه های ارومیه

در عصر حاضر، دانش آموزان دوره ابتدایی به عنوان نسل دیجیتال متولد شده اند که با فناوری های جدید انس و الفت طبیعی دارند. یکی از راهبردهای نوین آموزشی که می تواند از این ویژگی بهره برده و محیط یادگیری را جذاب، پویا و موثر سازد، به کارگیری بازی های آموزشی دیجیتال است. این بازی ها که با اهداف آموزشی خاص طراحی می شوند، ضمن برخورداری از عناصر سرگرمی و تعامل، می توانند مفاهیم درسی را در بافتی معنادار و ملموس به دانش آموزان ارائه دهند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر استفاده از بازی های آموزشی دیجیتال بر انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی درس ریاضی دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی در شهر ارومیه انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع پژوهش ترکیبی (آمیخته) با طرح متوالی اکتشافی است. در فاز کیفی، از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از معلمان مجرب پایه چهارم، دیدگاه ها، تجربیات و پیشنهادات آنان در خصوص امکان ها و موانع استفاده از بازی های دیجیتال در آموزش ریاضی جمع آوری و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. در فاز کمی و با اتکا به یافته های فاز کیفی، یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. بدین صورت که ۴۰ دانش آموز از دو کلاس پایه چهارم یک مدرسه به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته و هر هفته دو جلسه ۴۵ دقیقه ای، از بازی های آموزشی دیجیتال انتخاب شده و منطبق با اهداف درس ریاضی استفاده کردند، در حالی که گروه کنترل به روش سنتی آموزش دیدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۱) و یک آزمون معلم ساخته پیشرفت تحصیلی ریاضی بود که روایی و پایایی آن ها تایید شد. داده های کمی با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و نرم افزار SPSS تحلیل گردید. یافته های کیفی نشان داد معلمان، بازی های دیجیتال را در افزایش توجه و مشارکت دانش آموزان موثر می دانند، اما نگرانی هایی در مورد مدیریت کلاس، تناسب محتوایی و دسترسی نابرابر ابراز داشتند. یافته های کمی حاکی از آن بود که پس از کنترل اثر پیش آزمون، میانگین نمرات انگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی ریاضی در گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (۰۵/۰ > P). این نتایج نشان می دهد که به کارگیری هدفمند و برنامه ریزی شده بازی های آموزشی دیجیتال، می تواند به عنوان یک راهبرد مکمل قدرتمند، علاوه بر افزایش انگیزش درونی و لذت از یادگیری، به تسهیل درک مفاهیم ریاضی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی بینجامد. مقاله حاضر بر اساس این یافته ها، پیشنهادهایی کاربردی برای گنجاندن بازی های آموزشی دیجیتال در فرآیند تدریس، آموزش معلمان و تولید محتوای بومی ارائه می دهد.کلمات کلیدی: بازی آموزشی دیجیتال؛ انگیزش تحصیلی؛ پیشرفت تحصیلی؛ دانش آموزان دوره ابتدایی؛ آموزش ریاضی؛ فناوری آموزشی.