چالش های ارزشیابی توصیفی در مقطع ابتدایی

ارزشیابی توصیفی به عنوان یکی از رویکردهای نوین سنجش و ارزشیابی آموزشی، با هدف ارتقای کیفیت یادگیری، کاهش نمره محوری و توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان، در نظام آموزش ابتدایی ایران به کار گرفته شده است. با وجود تاکید اسناد بالادستی و پشتوانه نظری این رویکرد، شواهد تجربی نشان می دهد که اجرای ارزشیابی توصیفی در عمل با چالش های متعددی مواجه است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین چالش های ارزشیابی توصیفی در آموزش ابتدایی از دیدگاه معلمان، مدیران مدارس و کارشناسان آموزشی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی با رویکرد تحلیل محتوای کیفی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از معلمان، مدیران و کارشناسان آموزشی گردآوری و تا مرحله اشباع نظری تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده ها منجر به استخراج چهار مقوله اصلی شامل چالش های ساختاری و سازمانی، چالش های حرفه ای و مهارتی معلمان، چالش های فرهنگی و نگرشی، و چالش های مدیریتی و اجرایی شد. یافته ها نشان داد که عواملی نظیر کمبود زمان، تراکم بالای کلاس ها، ضعف آموزش های ضمن خدمت، نگرش نمره محور والدین، و نظارت صوری، نقش مهمی در تضعیف اجرای اثربخش ارزشیابی توصیفی دارند. بر اساس نتایج پژوهش، اجرای موفق ارزشیابی توصیفی مستلزم رویکردی جامع و نظام مند است که به طور هم زمان اصلاح ساختارهای آموزشی، توانمندسازی حرفه ای معلمان، آگاه سازی والدین و تقویت حمایت مدیریتی را مدنظر قرار دهد. یافته های این پژوهش می تواند برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و برنامه ریزان درسی در جهت بهبود نظام ارزشیابی آموزش ابتدایی راهگشا باشد.کلمات کلیدی: ارزشیابی توصیفی؛ آموزش ابتدایی؛ سنجش و ارزشیابی آموزشی؛ چالش های آموزشی؛ معلمان ابتدایی.