کلاه های تفکر ادوارد دوبونو : تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی کلاس سوم دبستان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی کلاس سوم دبستان انجام شده است . این پژوهش به روش تحلیل محتوای کمی با رویکرد قیاسی ساختارمند از نوع توصیفی انجام شده است . جامعه پژوهشی، کتاب درسی مطالعات اجتماعی کلاس سوم دبستان چاپ سال ۱۳۹۶ است که با توجه به ماهیت موضوع پژوهش و محدودیت جامعه آماری ، جامعه آماری با نمونه برابر است و کل جامعه آماری به عنوان نمونه در نظر گرفته شد. ابزار اندازه گیری، چک لیست می باشد و نتایج پژوهش با استفاده از روش آنتروپی شانون مورد بررسی قرار گرفت .یافته های پژوهش بیانگر آن بود که کتاب مطالعات اجتماعی کلاس سوم دبستان ۶۶۱ مرتبه به شاخص های مرتبط با کلاه های تفکر ادوارد دوبونو ، توجه کرده که توزیع آن در شاخص های اطلاعات و ارقام و مبنای اطلاعات ؛ واقعیت ها ؛ احساسات و عواطف ؛ حس ششم ؛ شور و هیجان ؛ درک مستقیم از ایده ها ؛ قضاوت منفی ؛ تظاهر به مخالفت ؛ دشواری ها ؛ خطر ها ؛ مسائل و نکات احتیاطی ؛ روشنایی و خوش بینی ؛ برخورد سازنده ؛ فرصت های سازنده و مثبت ؛ تفکر خلاق ؛ ایجاد انگیزه و حرکت ؛ جایگزین ها ؛ پیشنهادها و ایده ها ؛ کنترل و رهبری ؛ خونسردی ؛ تنظیم و سازماندهی و استفاده از کلاه های دیگر و نتیجه گیری به ترتیب ۱۸۸، ۱۰۱، ۴۳ ، ۰ ، ۲۲ ، ۲ ، ۲ ، ۲ ، ۱۹، ۱۵ ، ۹۱ ، ۹۲ ، ۱۲ ، ۱۲، ۲۴ ، ۱ ، ۰ ، ۳۰ ، ۲۹ ، ۰ ، ۳۶ ، ۳ فراوانی بوده است . همچنین در بین شاخص های مرتبط با کلاه های مختلف، شاخص واقعیت ها از کلاه اول با میزان بار اطلاعاتی ۰.۸۹۱ و ضریب اهمیت ۰.۰۱ بیشترین توجه و شاخص های قضاوت منفی (از کلاه سوم) و ایجاد انگیزه و حرکت (از کلاه پنجم) با میزان بار اطلاعاتی ۰.۰۲۵ و ضریب اهمیت ۰.۰۹۴ کمترین توجه را به خود اختصاص داده اند . با توجه به این یافته ها می توان نتیجه گرفت کتاب مطالعات اجتماعی سوم دبستان توجه مطلوبی به شاخص های مرتبط با کلاه های تفکر ادواد دوبونو داشته است و تقریبا تمامی شاخص ها در کتاب درسی مورد توجه قرار گرفته است اما کتاب درسی این شاخص ها را به صورت نامتوازن مورد توجه قرار داده است . کلید واژه ها : ادوارد دوبونو ، تحلیل محتوا ، تفکر ، تفکر خلاق ، کتاب مطالعات سوم دبستان