بررسی اثر روش های تدریس فعال بر مشارکت تحصیلی دانش آموزان

مشارکت تحصیلی دانش آموزان به عنوان یکی از شاخص های کلیدی کیفیت یادگیری و موفقیت آموزشی، نقش تعیین کننده ای در پویایی فرایند آموزش و تحقق اهداف تربیتی ایفا می کند. در سال های اخیر، با افزایش انتقادها نسبت به کارایی روش های سنتی و معلم محور، توجه پژوهشگران و برنامه ریزان آموزشی به رویکردهای نوین، به ویژه روش های تدریس فعال، معطوف شده است. روش های تدریس فعال با تاکید بر نقش یادگیرنده در ساخت دانش، تعامل اجتماعی، حل مسئله و یادگیری معنادار، زمینه ساز افزایش درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری دانش آموزان در کلاس درس هستند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر به کارگیری روش های تدریس فعال بر میزان مشارکت تحصیلی دانش آموزان و تبیین ابعاد مختلف این مشارکت در محیط های آموزشی است.پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر ابعاد مشارکت تحصیلی شامل مشارکت رفتاری، مشارکت شناختی و مشارکت عاطفی انجام شده است. در این راستا، روش هایی نظیر یادگیری مشارکتی، بحث گروهی، یادگیری مبتنی بر مسئله، تدریس مبتنی بر پروژه و استفاده از فعالیت های تعاملی کلاسی به عنوان مصادیق تدریس فعال مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری هدفمند روش های تدریس فعال، تاثیر معناداری بر افزایش سطح مشارکت تحصیلی دانش آموزان دارد و موجب تقویت انگیزش درونی، احساس تعلق به کلاس، مسئولیت پذیری آموزشی و تعامل موثر میان دانش آموزان و معلم می شود. همچنین، نتایج حاکی از آن است که این روش ها با فراهم سازی فرصت اظهار نظر، همکاری و تفکر انتقادی، نقش موثری در کاهش انفعال آموزشی و افزایش کیفیت یادگیری ایفا می کنند.بر اساس نتایج به دست آمده، می توان نتیجه گرفت که روش های تدریس فعال نه تنها موجب ارتقای مشارکت تحصیلی دانش آموزان می شوند، بلکه زمینه ساز بهبود نگرش آنان نسبت به یادگیری و مدرسه نیز هستند. ازاین رو، توجه به آموزش و توانمندسازی معلمان در زمینه طراحی و اجرای این روش ها و ایجاد بسترهای حمایتی در مدارس، می تواند گامی موثر در جهت ارتقای کیفیت نظام آموزشی و تحقق یادگیری پایدار باشد. این پژوهش با ارائه شواهد علمی، بر ضرورت بازنگری در شیوه های تدریس و حرکت به سوی رویکردهای یادگیرنده محور تاکید دارد.