راهبرد های تاب آوری در بافت فرسوده شهری نمونه موردی بافت فرسوده شهر نایین

تحولات سریع شهری، رشد نامتوازن فضاهای کالبدی و فشارهای ناشی از تغییرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، بافت های فرسوده شهری را به یکی از چالش های جدی برنامه ریزی شهری در ایران تبدیل کرده است. شهر نایین، به عنوان یکی از شهرهای تاریخی با ارزش فرهنگی بالا، در دهه های اخیر با مشکلات گسترده ای در زمینه فرسودگی کالبدی، کاهش سرزندگی اجتماعی و ضعف زیرساختی روبه رو شده است. در چنین شرایطی، مفهوم «تاب آوری شهری» به منزله رویکردی نوین و جامع، می تواند مبنایی علمی و کاربردی برای بازآفرینی پایدار این بافت ها فراهم آورد. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل راهبردهای موثر در ارتقای تاب آوری بافت فرسوده شهر نایین است تا از طریق آن، زمینه ای برای پایداری اجتماعی، اقتصادی و کالبدی این بخش از شهر فراهم گردد.روش تحقیق در این مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی است و داده ها با استفاده از مشاهده میدانی، پرسش نامه و مصاحبه با ساکنان و کارشناسان شهری گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش های بافت فرسوده نایین شامل کمبود زیرساخت های خدماتی، ضعف مشارکت اجتماعی، عدم هماهنگی نهادی میان نهادهای مسئول و فرسودگی کالبدی شدید بناهاست. یافته ها حاکی از آن است که راهبردهای موثر بر تاب آوری شهری در این منطقه، در چهار محور اصلی قابل طبقه بندی اند: تاب آوری کالبدی (نوسازی و بهسازی با حفظ اصالت تاریخی)، تاب آوری اجتماعی (تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش حس تعلق محلی)، تاب آوری اقتصادی (تنوع بخشی به فعالیت های اقتصادی محلی و حمایت از کارآفرینی شهری) و تاب آوری نهادی–مدیریتی (تقویت هماهنگی میان دستگاه های اجرایی، مشارکت مردمی و برنامه ریزی مشارکتی).پژوهش حاضر نشان می دهد که دستیابی به تاب آوری در بافت های فرسوده، نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که در آن همکاری نهادهای دولتی، شهرداری، سازمان میراث فرهنگی و مشارکت فعال ساکنان نقش کلیدی دارند. اجرای موفق این راهبردها در بافت تاریخی نایین، نه تنها به بهبود کیفیت زندگی ساکنان منجر می شود، بلکه می تواند الگوی مناسبی برای سایر شهرهای تاریخی کشور باشد. این مقاله با تاکید بر توسعه پایدار، حفاظت از میراث فرهنگی و بهبود ظرفیت های مدیریتی شهری، چارچوبی علمی برای بازآفرینی و تاب آوری شهری در بافت های فرسوده ارائه می دهد.