بررسی نقش معاون پرورشی در پیشگیری از آسیب های ناشی از فقر عاطفی در دانش آموزان

فقر عاطفی به عنوان یکی از چالش های پنهان اما عمیق در نظام های آموزشی، می تواند زمینه ساز بروز انواع آسیب های روانی، رفتاری، تحصیلی و اجتماعی در دانش آموزان شود. دانش آموزانی که از حمایت عاطفی کافی در خانواده یا محیط مدرسه برخوردار نیستند، بیشتر در معرض احساس تنهایی، اضطراب، افسردگی، افت تحصیلی، پرخاشگری، کناره گیری اجتماعی و کاهش عزت نفس قرار می گیرند. در این میان، مدرسه به عنوان دومین نهاد مهم اجتماعی پس از خانواده، نقشی اساسی در جبران کمبودهای عاطفی دانش آموزان ایفا می کند و معاون پرورشی به عنوان یکی از ارکان کلیدی نظام تربیتی مدرسه، مسئولیت ویژه ای در شناسایی، پیشگیری و کاهش پیامدهای ناشی از فقر عاطفی بر عهده دارد. هدف از این پژوهش، بررسی نقش و کارکردهای معاون پرورشی در پیشگیری از آسیب های ناشی از فقر عاطفی در دانش آموزان و تبیین راهبردهای موثر در این زمینه است. معاون پرورشی با برخورداری از جایگاه تربیتی، ارتباط نزدیک با دانش آموزان و تعامل مستمر با معلمان، والدین و مشاوران مدرسه، می تواند نقش واسطه ای و حمایتی مهمی در ارتقای سلامت روان و عاطفی دانش آموزان ایفا کند. شناسایی دانش آموزان در معرض فقر عاطفی، ایجاد فضای امن و حمایتگر در مدرسه، تقویت مهارت های هیجانی و اجتماعی، برگزاری برنامه های فرهنگی و تربیتی هدفمند و هدایت معلمان به تعاملات عاطفی مثبت با دانش آموزان، از جمله وظایف اساسی معاون پرورشی در این حوزه به شمار می آیند. یافته های نظری پژوهش نشان می دهد که مداخلات پیشگیرانه معاون پرورشی، از جمله آموزش مهارت های زندگی، مهارت های ارتباطی، خودآگاهی و همدلی، می تواند به طور معناداری از بروز رفتارهای پرخطر، افت تحصیلی و مشکلات هیجانی ناشی از فقر عاطفی جلوگیری کند. همچنین، تقویت ارتباط مدرسه با خانواده ها و آگاه سازی والدین نسبت به نیازهای عاطفی فرزندان، نقش موثری در کاهش شکاف عاطفی دانش آموزان دارد. از سوی دیگر، همکاری معاون پرورشی با مشاوران مدرسه و بهره گیری از رویکردهای روان شناختی و تربیتی، زمینه مداخلات هدفمندتر و اثربخش تر را فراهم می سازد. در مجموع، نتایج این بررسی حاکی از آن است که نقش معاون پرورشی در پیشگیری از آسیب های ناشی از فقر عاطفی، نقشی محوری و چندبعدی است که می تواند با برنامه ریزی اصولی، توانمندسازی حرفه ای و حمایت نهادی، به بهبود سلامت روان، سازگاری اجتماعی و رشد همه جانبه دانش آموزان منجر شود. توجه جدی به این نقش، نه تنها کیفیت تربیت عاطفی در مدارس را ارتقا می دهد، بلکه در بلندمدت موجب کاهش آسیب های اجتماعی و افزایش سرمایه انسانی جامعه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

فقر عاطفی ، معاون پرورشی ، پیشگیری از آسیب ها ، سلامت روان دانش آموزان ، تربیت عاطفی ، مدرسه ، حمایت عاطفی.