بررسی مبانی، ضوابط و کارکردهای فقه افتراضی در مذهب حنفی

زمینه و هدف: فقه اسلامی در مواجهه با تحولات شتابان اجتماعی، پزشکی، اقتصادی و فناورانه، نیازمند سازوکارهایی برای پاسخ گویی روش مند به مسائل نوپدید است، که فقه افتراضی (تقدیری) در مذهب حنفی از مهم ترین آن ها به شمار می رود. این روی کرد با تکیه بر فرض سازی عقلانی در چارچوب اصول شرعی، امکان استنباط احکام پیش از وقوع مسائل را فراهم می سازد؛ ازاین رو، مقاله حاضر با هدف بررسی مبانی اصولی، تبیین ضوابط و تحلیل کارکردهای فقه افتراضی حنفی در پاسخ گویی به مسائل مستحدثه سامان یافته است.روش: روش تحقیق این مطالعه، توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع کتاب خانه یی بوده است.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که فقه افتراضی در مذهب حنفی، با تکیه بر قیاس، استحسان و مقاصد شریعت، دارای ضوابطی روش مند و عقلانی است و نه تنها با فقه واقع تعارضی ندارد، بل که مکمل آن در پویایی فقه به شمار می رود. این روی کرد با تقویت ملکه اجتهاد، آماده گی فقهی در برابر نوازل نوپدید و ظرفیت انطباق فقه اسلامی با تحولات زمانه را افزایش می دهد.نتیجه گیری: فقه افتراضی حنفی، به مثابه پلی میان نصوص شرعی و واقعیت های متغیر، جای گاهی مهم در پویایی و آینده نگری فقه اسلامی دارد. احیای آگاهانه این ظرفیت، از طریق بازتولید مبانی نظری، التزام به ضوابط شرعی و توسعه کاربست های معاصر آن، می تواند نقش موثری در ارتقای فقه معاصر و پاسخ گویی نظام مند به چالش های نوین ایفا کند.زمینه و هدف: فقه اسلامی در مواجهه با تحولات شتابان اجتماعی، پزشکی، اقتصادی و فناورانه، نیازمند سازوکارهایی برای پاسخ گویی روش مند به مسائل نوپدید است، که فقه افتراضی (تقدیری) در مذهب حنفی از مهم ترین آن ها به شمار می رود. این روی کرد با تکیه بر فرض سازی عقلانی در چارچوب اصول شرعی، امکان استنباط احکام پیش از وقوع مسائل را فراهم می سازد؛ ازاین رو، مقاله حاضر با هدف بررسی مبانی اصولی، تبیین ضوابط و تحلیل کارکردهای فقه افتراضی حنفی در پاسخ گویی به مسائل مستحدثه سامان یافته است. روش: روش تحقیق این مطالعه، توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع کتاب خانه یی بوده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که فقه افتراضی در مذهب حنفی، با تکیه بر قیاس، استحسان و مقاصد شریعت، دارای ضوابطی روش مند و عقلانی است و نه تنها با فقه واقع تعارضی ندارد، بل که مکمل آن در پویایی فقه به شمار می رود. این روی کرد با تقویت ملکه اجتهاد، آماده گی فقهی در برابر نوازل نوپدید و ظرفیت انطباق فقه اسلامی با تحولات زمانه را افزایش می دهد. نتیجه گیری: فقه افتراضی حنفی، به مثابه پلی میان نصوص شرعی و واقعیت های متغیر، جای گاهی مهم در پویایی و آینده نگری فقه اسلامی دارد. احیای آگاهانه این ظرفیت، از طریق بازتولید مبانی نظری، التزام به ضوابط شرعی و توسعه کاربست های معاصر آن، می تواند نقش موثری در ارتقای فقه معاصر و پاسخ گویی نظام مند به چالش های نوین ایفا کند.

کلیدواژه ها:

اجتهاد ، فقه افتراضی ، فقه معاصر ، مبانی فقهی ، مذهب حنفی